جوانى - يعنى در سن چهل و يك سالگى - به اين مرض مبتلا شده و راه آن جهان پيمود و دانشمندان را دچار تأسف بىحد و اندازه كرد . تاريخ اشكانيان سنت مارتن سرچشمهء اطلاعات مفيده است از ابتداى سلطنت اين طبقه شروع نموده تا سلطنت ولوجز اول را كه در سنهء پنجاه و يك ميلادى به تخت سلطنت ايران نشسته و پادشاهى تيرداد را در ارمن مقارن امپراطورى نرون - قيصر روم - نوشته . دريغا كه مرگ ناگهانى فرصت نداد اين عالم متبحر خدمت خود را به عالم معرفت و تاريخ به انجام رساند .
سولپيسسور : از مورخين معروف بوده و به نگارش تاريخ اديان بيشتر از ساير شعب اين فن ميل داشته . در شهر اكىتن در سال سيصد و شصت و سه ميلادى متولد شده و اكىتن از شهرهاى فرانسه است در سمت پيرنه . سولپيسسور در اول جوانى قاضى بود و به اين شغل مىپرداخت و غالبا در شهر تولوز زندگانى مىكرد چون زوجهاش كه طرف ميل او بود درگذشت دنيا را ترك نمود و در سنهء چهارصد و نه در يكى از صوامع مارسيل بسر برد . گويند در اواخر عمر ملبس به لباس كشيشى شد . وفاتش را بعضى در سال چهارصد و ده نوشتهاند و برخى در چهارصد و بيست و نه . بههرحال پس از فوت لقب « منتى » به او دادند يعنى وى را از ائمه عيسوى دانستند .
سيسرون : از فصحاى لاتين بوده و احدى در عصر او و بعد از او آن طلاقت لسان و فصاحت بيان را نداشته كه سيسرون داشته . و سيسرون در لاتين چنان بوده است كه سحبان در عرب و حالا در ممالك فرنگ هركس را بخواهند به فصاحت و بلاغت بستايند مىگويند سيسرون زمان خود است .
تولدش در سال صد و شش قبل از ميلاد و در علم قضا نيز در آن وقت مثل و نظير نداشته . در دايرهء دولت روم به حكومتهاى بزرگ و
تطبيق لغات جغرافيايى قديم و جديد ايران ( فارسى ) — صفحة 143
مساهمون: محمد حسن خان اعتماد السلطنه
ص١٤٣