خسوف و كسوف هر سال را معين نمود . گويند مخترع اسطرلاب او بود .
بههرحال از كتب اين عالم فاضل كمتر نسخهاى به دست است و آنچه هم كه هست مشكوك است يعنى محقق و معلوم نيست كه از اوست يا منسوب به اوست .
خلاصه بطلميوس آنچه داشته از هيپارك بوده خود آن نيست كه مردم مىدانند . وضع هيئت و نجومى كه تا اين اواخر در اكثر ممالك آسيا و غيرها شيوع داشت و مردم بدان معتقد بودند و مىگفتند كواكب سبعهء سياره و ثوابت به دور زمين مىگردند و زمين ساكن و مركز عالم است معروف به هيئت بطلميوس است . كپرنيك منجم معروف كه اصلا لهستانى بوده و در سال هزار و چهارصد و هفتاد و سه متولد شده و در سنهء هزار و پانصد و چهل و سه درگذشته كليهء آن وضع و عقايد را باطل ساخت و ادلهء قاطعه بر خلاف آن اقامه نمود و هيئت و نجوم را از آنوقت به بعد عالمى تازه پديدار آمد كه در وسعت و عظمت و صحت با وضع سابق طرف نسبت نيست و اگر بخواهند فرض نسبتى كنند نسبت محيط و قطره است و خورشيد و ذره .
تأليفات بطلميوس زياد است آنچه فعلا موجود مىباشد كتابى است در هندسه و كتابى در نجوم كه اعراب « مجسطى » مىنامند و كتابى در جغرافيا كه به اغلب السنه ترجمه شده و در بسيارى از بلاد فرنگ طبع كردهاند و ما ترجمهء فرانسهء آن را حاضر و موجود داريم .
پلرن : از فضلاى فرانسه و مهارتش در معرفت مسكوكات قديمه به كمال . تولدش در هزار و ششصد و هشتاد و چهار و فوتش در هزار و هفتصد و هشتاد و دو . اين فاضل مدقق بيشتر از سى و دو هزار و پانصد عدد سكهء كهنه جمع كرده تمام را به دولت فرانسه فروخت و كتابى در معرفت مسكوكات عتيقه مبسوط و مفصل تأليف نمود .
پلوتارك : در بئونى از ايالات يونان در سال چهل و هشت ميلادى
تطبيق لغات جغرافيايى قديم و جديد ايران ( فارسى ) — صفحة 131
مساهمون: محمد حسن خان اعتماد السلطنه
ص١٣١