بعد از ميلاد . هم سپاهى و جنگى بوده هم مورخ و فيلسوف . از جانب ادرين - قيصر روم - حكمرانى سيواس و قهرمانيهء آسياى صغير را كه حالا متعلق به دولت عثمانى است داشت . در حكومت او طايفهء آلن از طوايف تورانى كه در حدود حاجى ترخان و سواحل يمين و يسار رود ولگايورت داشتند به آسياى صغير حمله كردند . آرين از طرف قيصر مأمور جلوگيرى آنها شد و بر آن قوم غلبه نمود در ازاى اين خدمت رتبهء سردارى يافت . كتابهايى كه از آرين مانده يكى در مغازى و فتوحات اسكندر كبير است و چند رساله در علم جنگ و فيلسوفى . كتب او به السنهء مختلفه ترجمه شده و حليهء طبع يافته است .
آفريكانوس ژوليوس : كه به ژول آفريكن نيز معروف است از مورخين يونان و در مائهء سيم عيسوى زندگانى مىنموده . اول بتپرست بوده در سال دويست و سى و يك ميلادى قبول دين نصرانى كرد .
تاريخ مبسوطى از اول خلقت عالم تا سلطنت هليوگابال امپراطور و قيصر رومية الكبرى نوشته و از او به يادگار مانده است . هليوگابال در سنهء دويست و هفده بعد از ميلاد به سرير سلطنت جلوس نموده .
آقاتانجلوس : يا آقاتانكلوس از مشاهير مورخين بوده و در ابتداى مائهء چهارم عيسوى زندگانى مىنموده . اصلش يونانى است و اسمش شاهد اين مدعا لكن در دربار تيرداد - پادشاه اشكانى ارمن - مستخدم شده . تيرداد مشاراليه را عساكر سلاطين ساسانى از مملكت ارمن بيرون كردند و وى پناه به قيصر روم برد و با قشون رومى به ارمن بازگشته مجددا مملكت خود را مالك شد . آقاتانجلوس در اين رفتن و آمدن با تيرداد همراه بود و اين واقعه از وقايع زمان سلطنت شاپور اول ساسانى مىباشد .
آقاتانجلوس اگرچه اصلا و نسلا يونانى بوده اما در كمال فصاحت به زبان ارمنى و لاتين سخن مىگفته و اين دو زبان را به خوبى
تطبيق لغات جغرافيايى قديم و جديد ايران ( فارسى ) — صفحة 122
مساهمون: محمد حسن خان اعتماد السلطنه
ص١٢٢