در الجزيره .
نيسه : يونانيها اسم اين شهر را « پارت هونيزا » ضبط كرده يعنى شهر پارتها . اين شهر از بلاد بزرگ اشكانيان بوده كه قبل از استيلاى كلى خود بنا كردهاند حالا معروف به نسا و در حوالى ابيورد است .
مقبرهء بعضى از سلاطين اشكانى در آنجا بوده . گويند اجداد سلاطين عثمانى از اين شهر مهاجرت كردهاند .
نينو : يا « نينوس » يا « نينوا » اسم نينواى معروف است از شهرهاى قديم معتبر دنيا و مركز تمدن آسيا در ساحل دجله در حوالى شهر موصل حاليه بنا كرده بودند . در جاى نينوا آبادى حاليه معروف به « اسكى - موصل » يا « قريهء خسروآباد » است . در تورات نينوا به معنى تمام مملكت آشور ( آسيرى ) مىباشد . بعد از انقراض سلطنت سارداناپال ، كيخسرو كيانى در پانصد و سى و هشت سال قبل از ميلاد ، نينوا را تملك نمود . دور حصار شهر نينوا چهل و پنج هزار ذرع بوده و ديوار حصار به ارتفاع سى ذرع و قطر ديوار حصار به اندازهاى كه سه عراده در بالاى ديوار پهلوى هم حركت مىكرده . دور دايرهء بروج قلعه هفتاد ذرع بوده . جمعيت شهر نينوا را تا ششصد هزار نفر نوشتهاند .
در تورات بانى شهر را نمرود نگاشته و در تواريخ آشورنام ، درهرحال تاريخ بناى آن دو هزار و ششصد و هشتاد سال قبل از ميلاد بوده . در هزار و نهصد و شصت و هشت نينوس مجددا عمارت نموده در زمان اين پادشاه و اخلاف او اول شهر دنيا بشمار آمده اما عظمت آن دوامى نكرده به زودى سلاطين مد ( پيشدادى ) نينوا را قهرا گرفته خراب نمودند و تاريخ اين شهر و مملكت و شرح بزرگى و آبادى آن زياده از اين است كه در اين مختصر گنجد . همينقدر بايد دانست كه چنين معمورهاى آخرالامر به دست اعراب معدوم شد . حضرت يونس عليه السلام در نينوا مىزيسته و مردم را موعظه و تحذير مىنموده كه اگر معصيت
تطبيق لغات جغرافيايى قديم و جديد ايران ( فارسى ) — صفحة 110
مساهمون: محمد حسن خان اعتماد السلطنه
ص١١٠