نظام كشورى و لشكرى مغول -
چنگيز خان بعد از آنكه قبايل مختلفهء تاتار و مغول را تحت امر خود آورد بنا بر آنچه در حماسهنامهء مغول « 1 » مسطور است براى ادارهء امور كشورى و لشكرى خويش ده شغل معين كرد و انجام آنها را بعهدهء يك يا چند مأمور واگذاشت به ترتيب ذيل :
1 - چهار نفر جهت حمل تير و كمان ؛ مأمور انجام اين وظيفه را بعدها قورچى ناميدند .
2 - سه نفر مباشر طعام و شراب .
3 - يك نفر مباشر مراتع گوسفندان .
4 - يك نفر مأمور تهيهء گارى و ارابه و وسايل حمل و نقل .
5 - يك نفر دربان باسم چربى .
6 - چهار نفر مباشر جهت مواظبت و حمل شمشيرها ، رياست اين جماعت با جوجى قسار برادر چنگيز بود .
7 - دو نفر مواظب تعهد و نگاهدارى اسبان بعنوان اختهچى و برادر ديگر چنگيز بيلگوتاى يكى از آن دو نفر بود .
8 - چهار نفر مباشر مراتع خيول و مواشى .
9 - چهار نفر ملقب به « تير نزديك » و « تير دور » جهت بردن فرمان چنگيز بدور يا نزديك .
10 - دو نفر مأمور حفظ نظم شوراى مغول .
چنگيز خان از مغول عدهاى را بنام قراولان خاصه اختيار كرده بود و اين عده را كشيكچى مىگفتند ، هشتاد نفر جهت كشيك شب و هفتاد نفر جهت كشيك روز و در جزء اين عده از قورچيان و اختچيان و دربانان نيز جمعيتى بودند .
غير از قراولان خاصه چنگيز يك عدهء هزار نفرى از نخبهء جنگيان داشت بنام بهادر كه بمعنى مبارز و دلاور است و اين بهادران در جنگها پيشقراول لشكر او محسوب مىشدند .
هامش
( 1 ) - بنام يوان چائوپىشى يعنى تاريخ محرمانهء سلسلهء يوان كه همان تاريخ افسانهاى مغول باشد ، بيشتر مطالب اين قسمت را ما از كتاب نفيس تركستان تأليف استاد مرحوم بارتولدBartholdاقتباس و خلاصه كردهايم . ( رجوع كنيد به ترجمهء انگليسى آن كتاب( Turkestan , 285 - 289