« تغيير اعتقاد نكردهاند و بمذهب جديد فريفته نگشته جان و مال و عيالشان در امان و » « حراست مأمورين دولت خواهند بود و اين تعليمات از جانب بندگان حضرت اشرف » « اقدس و الا آقاى عين الدوله صاحب اختيار كل دامت شوكته بعموم رسيده اينكه بنده » « در اين اعلان سبقت مىنمايم محض ملاحظه همولايتى بودن و بعضى كه مرا ميشناسند و » « اطمينان دارند و بسايرين هم اطمينان خواهند داد . محرم 1327 مهر شجاع الدوله »
جنگ شانزدهم بهمن
چون دوازده روز محرم بپايان رسيد دولتيان بىدرنگ به كار برخاستند . عين الدوله از چيرگيهاى صمد خان به خود باليده پياپى آگاهى بتهران ميفرستاد و نامه بشجاع الدوله نوشته خرسندى مينمود .
نيز از دادن برگ و ساز و از فزودن به نيروى او خوددارى نميكرد چنان كه پس از رسيدن او بسردرود توپ بزرگى را از باسمنج برايش فرستاد ، ( گذشته از چهار توپ كوچك كه خود شجاع الدوله از مراغه همراه آورده بود . ) و هميشه پيك ميانه سردرود و باسمنج آمدوشد كرده نامهها ميبرد و مىآورد . هم با آگاهى از عين - الدوله و شايد بدستور او بود كه روز آدينه شانزدهم بهمن ( 12 محرم 1327 ) ناگهان سپاه صمد خان بشليك برخاستند و آشوب برپا گردانيدند . زيرا در اين جنگ از سپاهيان باسمنج نيز مىبودند . بلكه چنين گمان مىرود كه سواران رحيمخان در آن همدستى داشتند .
شنيدنيست كه از آغاز اين جنگها بيشتر آدينه پرآشوب مىبود و بسيارى از جنگهاى بزرگ در آن روز رخ ميداد « 1 » . اين آدينه نيز از روزهاى پرآشوب تبريز است .
در روزنامهء نالهء ملت جنگ امروز را زير عنوان « سيزدهم محرم » بدرازى نوشته و ما چون يادداشت ديگرى در دست نميداريم و از خود چيزى نميدانيم نوشته ناله ملت را سادهتر و كوتاهتر در اينجا ميآوريم . مىنويسد :
همين كه دهه عاشورا بپايان رسيد صمد خان بخودنمايى يا براى آزمايش آزاديخواهان ، دست به كار زده دستور داد چند تنى از پيش قراولان سپاه در بالاى تپههايى كه بر سنگر - هاى خطيب نگران ، ولى از گلوله رس دور مىباشد خود را نمودار سازند و اگر توانستند از هجوم به شهر خوددارى نكنند . پيداست اين نقشهاى مىبود كه ميان خود ميداشتند .
پاسبانان سنگرهاى خطيب همين كه چشمشان بسياههء دشمن افتاد بشليك پرداختند .
دستههايى از مجاهدان درون شهر نيز به آنان پيوستند . شليككنان رو بسوى پشتهها نهاده دشمن را چند سنگر پس نشاندند . چون اين چيرگى را يافتند دليرتر گرديده ، باميد آنكه بر سردرود دست يابند از پيشرفت باز نايستادند . بىآنكه بدانند همه سپاهيان سردرود و بيشتر لشكريان باسمنج به بيابان درآمده و امروز را ميانه خودشان از بهر زورآزمايى با آزاديخواهان برگزيدهاند .
هامش
( 1 ) آدينه بيستم شهريور ، آدينه سوم مهر ، آدينه هفدهم مهر گذشته . آدينههاى ديگر نيز خواهد آمد .