در جنگ هفدهم مهر كه با سپاه ماكو مىرفت نگزاشت توپى بخانههاى روسى بندند .
با اينحال روزنامههاى روسى آرام ننشسته به بهانهتراشى ميكوشيدند . گاهى از بسته بودن راه جلفا و از زيان آن به بازرگانى روس گفتار مىنوشتند . گاهى از سختى كار بستگان روسى در تبريز گلهها ميكردند و دروغها ميراندند . گاهى آزاديخواهان را بدنام مىكردند كه بكونسولخانهها خواهند ريخت يا عيسويان را خواهند كشت . اينها در آغاز شورش بود . سپس چون نيكرفتارى آزاديخواهان با اروپائيان شناخته شده و آوازه آن بروزنامههاى اروپا افتاد ، اين زمان روسيان رفتار سواران را دستاويز گرفتند و بگله پرداختند كه كاروانها را لخت ميكنند و دارايى بستگان روس را بتاراج مىبرند و به راه شوسه زيان رسانيدهاند .
اين بود در اينهنگام كه مشروطهخواهان اندك آسايش يافته بودند به آن شدند كه جلو اين بهانه را نيز بگيرند ، و انجمن كميسيونى برپا گردانيد كه زيانهايى را كه به بستگان روسى يا انگليسى ، از سواران دولتى يا از هركسى رسيده بود جستجو كند و اندازه هر يكى را بدست آورد تا بهركسى پرداخته شود و با تلگراف بودن چنين كميسيونى را بلندن و پترسبورك و استانبول و پاريس آگاهى داد . نيز نامهاى بكونسول روس در تبريز فرستاد در اين زمينه كه چون در جنگ با سواران ماكو اندك آسيبى بعمارت روس رسيده خواستاريم اندازه آن را آگاهى دهيد تا پرداخته شود .
اين كميسيون گذشته از كار خود ، يكرشته از كالاهاى تاراجى را كه سواران نتوانسته بودند از شهر بيرون برند گرد آورد و بدارندگان رسانيد .
نيز در همانروزها انجمن براى دلگرمى دادن ببازرگانان بيگانه و باز كردن راه دوستى با دولتها تلگرافى به سفيران و نمايندگان بيگانه در تهران فرستاد كه ما اينك نسخهاش را در پايين ميآوريم :
« طهران خدمت مستطاب اجل ارفع سفير كبير دولت عليه عثمانى دام اقباله - » « العالى در اين مدت چهار ماه انقلابات تبريز كه ملت در راه استيفاى حقوق خود » « مشغول مجاهدات بود به قدر امكان در باب وقايه و حفظ حقوق اتباع خارجه نيز لازمه » « دقت و اهتمام به عمل آمده و بشهادت عموم نمايندگان دول معظم اگر تعرض هم بحقوق » « اجانب شده باشد از طرف اشرار و آنهاييكه مخل و مانع تجارت دنيا هستند بوده » « است و الان چگونگى خيالات ايشان در نظر اعليحضرت همايونى مكشوف و به حمد اللّه » « در سايه ثبات عزم ترقىخواهان داخل شهر از وجود اشرار و سواران قرداغى و ساير » « مفسدين پرداخته شده از طرف ملت بحفظ روابطى كه من قبل در ميان دولت ايران و » « دول كاملة الوداد موجود بوده است رعايت خواهد شد و اميد است كه بعد از اين در هر » « مقامى كه قدرت ملى در آنجا نفوذ داشته باشد در باب جريان معاملات و محافظه حقوق » « اتباع و تجار خارجه موجبات سهولت فراهم و انشاء اللّه اين خادمان ملت در »
تاريخ مشروطه ايران ( فارسى ) — صفحة 799
مساهمون: احمد كسروى تبريزى
ص٧٩٩