و برخى نمايندگان از چاپلوسى يا سادهدلى بسخنان پوچى برخاستند . كسانى ميگفتند :
چنين كارى از ايرانى سر نميزند . كنندهء آن بيگمان بيگانه ميبوده . مجلس پافشارى مينمود كه جستجو و رسيدگى نيكى شود و كنندگان بدست آيند ، و چون دو بمب انداخته شده بود ياد « دو نفر » كرده ميشد .
شهربانى از همان روز آدينه بجستجو پرداخته بود . خانهاى كه نارنجكها از آنجا انداخته شده بود درش را بسته يافتند و چون چند روزى بيوسيدند و كسى به آنجا نيامد خودشان در را باز كرده بدرون رفتند و در آنجا برخى افزار نارنجكسازى با يكريش ساختگى بدست آوردند ، دو سه روز ديگر چهار تن از آذربايجانيان را كه با گارى به سفر ميرفتند ، از عبد العظيم بتهران آوردند ، و در شهربانى بند كرده ببازپرس پرداختند . سه تن از آنان بنامهاى مشهدى محمد و مشهدى عبد اللّه و اكبر ، از مردم اسكو ، و يكى بنام زينال از مردم قرهداغ ميبود . شهربانى اينان را كنندگان آن كار ميشمرد ، ولى آنان چيزى به گردن نميگرفتند . از آنسوى چون انجمنهاى تهران پافشارى مينمود كه بازپرس آشكار باشد و فشار و سختگيرى در ميان نباشد ، ناگزير نتيجهاى بدست نيامد ، و پس از چند روزى هر چهار تن رها گرديدند .
شهربانى بهركه گمان بمبسازى ميبرد شبانه بخانهاش فرستاده دستگير ميساخت ، و آزاديخواهان بنام پشتيبانى از قانون به اين رفتار شهربانى ايراد ميگرفتند ، و خواهيم ديد كه اين خود زمينه كشاكشى را پديد آورد .
محمد على ميرزا روزهاى نخست خونسردى نشان داده آن را دستاويزى براى رنجيدگى از مجلس و آزاديخواهان نمىگرفت . ولى چون از جستجو نتيجه بدست نيامد بدلتنگى آغاز كرده يك نامه گلهآميزى بمجلس نوشت كه در آن چنين ميگفت :
اگر تا چند روز ديگر هم اثرى از تعيين محركين و دستگيرى مرتكبين ظاهر نشود لابد بعضى اقدامات مجدانه به عمل خواهد آمد كه خيانت مجرمين هويدا و اغراض مغرضين آشكار و پيدا شود .
چنان كه سپس خواهيم ديد از همه جستجوهاى شهربانى درباره اين رخداد نتيجه روشنى بدست نيامد . ولى آنچه در سالهاى ديرتر دانسته شده آنست كه نقشه اين كار را « حيدر عمو اغلى » كشيده و بمب را نيز او ساخته بوده و بمباندازان همان چهار تن نامبردگان بالايى ( كه يكى از آنان مشهدى محمد عمواغلى ميبود ) بودهاند ، و همانا اينان را بتهران كميته باكو فرستاده بوده است .
اين نمونه ديگرى از اين كارهاى حيدر عمو اغلى است ، و مىرساند كه او يك شورشخواه راست و شايايى مىبوده و به كارهاى بزرگ مىكوشيده . پس از كشتن اتابك اين دومين شاهكار او مىبود كه اگر پيش رفتى هرآينه نتيجههاى بزرگى را در پى داشتى .
اين بمب اگر محمد على ميرزا را از ميان برده بودى جنبش مشروطهخواهى ايران رنگ
تاريخ مشروطه ايران ( فارسى ) — صفحة 543
مساهمون: احمد كسروى تبريزى
ص٥٤٣