داده است .
كشته شدن اتابك
چنان كه گفتيم اتابك در انديشه كنارهگيرى نمىبود ، او را از اروپا براى برانداختن مشروطه خواسته بودند و گذشته از محمد عليميرزا با دولت روس در اين زمينه پيمانى ميداشت و هيچگاه نميبايست خود را كناره گيرد دو تن از وزيران كه نمىبودند مستوفى الممالك و علاء الملك را بجاى آنها برگزيد . اما ناخشنودى كه مردم نشان ميدادند و در مجلس نيز چند بار گفته ميشد كه يا كشور را بسامان آورد و يا كناره جويد ، براى آن نيز چنين چاره انديشيد كه بار ديگر نامهاى از زبان وزيران بمحمد عليشاه نويسند و در آن دلبستگى بكشور و مجلس و مشروطه نشان دهند و شاه نيز پاسخ نويدآميزى بنويسد ، و رويهمرفته از نامه و پاسخ چنين درآيد كه گناه از محمد عليميرزا است و گرنه اتابك خود خواهان پيشرفت كارها مىباشد و بنرم گردانيدن محمد عليميرزا نيز ميكوشد ، و همين را دستاويز ساخته دوباره بمجلس و مردم نويدها سرايند ، و دلگرميها دهند ، و بار ديگر با دروغ كار خود را پيش برند . و چون زودباورى و فريبخوارى ايرانيان را آزموده بودند بپيشرفت نقشه خود دلگرمى ميداشتند .
روز يكشنبه هشتم شهريور ( 21 رجب ) كه هنگام پسين مجلس برپا و دو سيد نيز در آنجا ميبودند وزيران نيز درآمدند . چون كمى گفتگو رفت اتابك به پشت تريبون در - آمده چنين گفت : « چون در كابينه وزراء در اينهنگام تغيير و تبديلى داده شده بود از امروز اولا براى معرفى در مجلس حاضر شدهاند . جناب مستوفى الممالك وزير جنگ مسئول و جناب علاء الملك وزير عدليه منتخب شدهاند و ثانيا در باب كليه امورات با هيئت وزرا شرفياب خاكپاى همايونى شديم و آنچه لازم بود در اصلاح كليه كارها عرض شد و بعضى احكامات مطاعهء لازمه صادر گرديد براى اين حاضر در مجلس شديم كه خاطر آقايان وكلا را از مراتب مستحضر داريم و دستخطى هم صادر شد تأكيد در اجراى قوانين مشروطيت و اتمام قانون اساسى و ساير قوانين كه انشاء اللّه آقايان وكلا اقدامات مجدانه نمايند و تأكيد ميكنيم كه قانون اساسى را زودتر تمام كنند . »
در برابر اينسخنان كه سراپا فريب و بيشرمانه ميبود نمايندگان بجاى آنكه پاسخ داده بگويند ديگر بشما پشتگرمى نداريم ، بيخردانه خشنودى نمودند و سپاس گزاردند ، و پس از برخى سخنانى كه گفته شد سيد محمد تقى هراتى كه خود افزارى از افزارهاى اتابك ميبود نامه ( يا بگفته خودشان عرض داشت ) وزيران را كه بشاه نوشته بودند با پاسخى كه شاه داده بود و « دستخط » ناميده ميشد باز خواند ، و ما نيز اينك آنها را ميآوريم .
وزيران مينويسند :
« قربان خاكپاى جواهر آساى اقدس همايونت شويم خانهزادان بموجب تعهديكه »