و از شمار كويهاى شهر بيرون نگردانيده بودند .
چون هنگام پسين رسيد چندان انبوهى رخ داد كه سراسر كوچهها پر از مردم گرديد در اينجا نيز شيخ سليم و ميرهاشم و حاجى شيخ على اصغر ، يكى پس از ديگرى ، بمنبر رفتند و « موعظه » كردند .
پسين روز شنبه بششكلان خواستندى رفت . اين كوى توانگرترين كويهاى تبريز و بيشتر مردمش اعيانها مىبودند در آذينبندى و آراستن خيابانها ، و در شكوه و پذيرايى بالادست همه كويها را گرفت . از آغاز مغازههاى مجيد الملك تا دورى بسيارى سراسر راهها را آذين بسته و فرشها گسترده و گلها چيدند . مغازهها همه آراسته ، و در جلو خانهها چادر زده و براى پذيرايى آماده شدند . يكطاقى هم برپا كردند . نيز شعرهايى در ستايش مشروطه و سپاسگزارى از آزادى با خط درشت و روشن به روى پارچهها نوشته از ديوار آويختند .
از سه ساعت بشام مانده كه آمد و شد فوجها آغاز گرديد سراسر ششكلان پر از آواى كوس و شيپور مىبود و آواز « يكدو » از هر سو شنيده ميشد . فوج مجاهدان ششكلان در سر راه صف زده به ميهمانان « درود سپاهيانه » مىگزاردند . بدينسان با صد شكوه و آراستگى پذيرايى و ميهمانى پايان مىيافت و هيچگونه نوازش و پذيرايى دريغ گفته نميشد .
امروز بيش از ديگر روزها آوازها به « ياشاسون اهل تهران » و « ياشاسون مشروطه » و « ياشاسون مجاهدان ايران » بلند مىگرديد .
پسين يكشنبه را سركردگان دولتى و توپچيان ، در ميدان توپخانه پذيرايى از فوجهاى مجاهدان و آزاديخواهان خواستندى كرد . اينان نيز سر راه را ، از دم بازار و جبه خانه تا ميدان توپخانه آذين بسته ، چندانكه شاينده يكدسته سركردگانى مىبود دستگاه پذيرايى و ميهماننوازى درچيده بودند ، و چون از دو ساعت بشام آمدوشد فوجها و دستههاى مردم آغازيد بپذيرايى پرداختند ، و از نوازشها و پذيراييهاى برادرانه آنان شور و سهش بسيارى در دلهاى مجاهدان و آزاديخواهان پديد آمد .
بدينسان ديدوبازديد كويها بپايان رسيد . اين ده روز از روزهاى بسيار خوش و پرشور تبريز بود . چنان كه گفتيم در اين آمد و رفت نه تنها مجاهدان ، مردم نيز پا در ميان مىداشتند ، و كسى كه آن روزها را ديده مىداند چه خوشى و گشادهرويى در ميان مردم مىبود ، و با چه مهر و نوازشى باهم رفتار ميكردند . علما و پيشروان كه اين كار را بنياد نهادند خواست ايشان يك ديدوبازديد سادهاى مىبود و چنان كه ديديم نخست با سادگى آغاز يافت . ولى چون ميهماننوازى و پذيرايى ، يكى از خويهاى نيك ايرانيانست و تبريزيان در اينباره از پيشگامان ميباشند ، از اينرو هر كويى در نوبت خود ، در افزودن بشكوه و پذيرايى ، بالادست كوى پيش را گرفت ، روزبروز بشكوه و آرايش فزونى يافت و
تاريخ مشروطه ايران ( فارسى ) — صفحة 397
مساهمون: احمد كسروى تبريزى
ص٣٩٧