مينمايد يا اينكه از طرف دولت مأمور اين كار شده ؟ ! . . » بانجمن ايالتى و سردستگان فشار آورده مىگفتند : « اگر پسر رحيمخان ياغيست ما بدفاع از شهر خود و از هموطنان خود قادريم .
اجازه دهيد آماده سفر گرديم » مىگفتند « تكليف ملت را معين كنيد » .
همانا از روزيكه اين شور و جنبش برخاست كسانى از سران مجاهدان ، بويژه از آنان كه از قفقاز آمده بودند ، چاره كار را برانداختن محمد عليميرزا ميدانستند و آن فشار - ها براى همين ميبود . ليكن نمايندگان انجمن و كسان ديگرى از پيشروان جنبش زمينه براى چنان كارى آماده نميديدند يا خود ميترسيدند ، و از اينرو جلوگيرى مىكردند .
امروز هم بجلوگيرى از آنان ميكوشيدند ، و براى آرام گردانيدن ايشان بود كه بار ديگر تلگراف پايين را درباره قانون اساسى به تهران فرستادند :
« توسط آقايان وكلاى محترم آذربايجان دام اقبالهم مجلس شوراى كبرى شيد اللّه » « اركانه اگرچه از وضع حال تبريز و هيجان اهالى اين مملكت خاطر مبارك امناء ملت » « آگاه است ولى شدت تعطيل اعضاء انجمن مقدس ملى را مجبور بتجديد و تكرار » « مينمايند كه تا زودتر است علاج و مداواى حال ملك و ملت آذربايجان را بفرمايند » « روزبروز و آنا فآنا هيجان در تزايد و عموم طبقات از هر نوع كه تصور بفرماييد تعطيل » « مطلق نموده و براى حصول مقصود تلاش مالى و جانى مينمايند حتى ولايات جزو و قصبه » « و دهات آذربايجان از دادوستد و امور رعيتى دست كشيده و ايلات و عشاير اطراف بهيجان » « و حركت آمده پاى بر زمين مىكوبند و مطالبه قانون اساسى را مينمايند و اراده آمدن » « شهر را دارند كه همراهى باهالى تبريز بكنند هيچ شاهدى بهتر از اين نيست كه » « جماعت ارامنه با مغايرت مذهبى شريك درد ملت آذربايجان شده پريروز تلگرافا » « بخاكپاى مبارك همايونى و حضور مبارك امناى دار الشورى اعظم عريضه نگار شدهاند » « بىپرده عرض مىكنيم كه هرگاه بقاى ايران و حفظ ايرانيان را ميخواهند عاجلانه چاره » « اين هيجان و تهاجمرا بفرمايند كه بناموس انسانيت و خاك وطن عزيز قسم هرگاه در » « سر موعد خبر اتمام و تحصيل قانون اساسى به ملت آذربايجان نرسد ديگر به هيچ تدبير » « جلوگيرى و سكون ملت ممكن نخواهد بود و صرفنظر از همه چيز بايد كرد ( انجمن » « ملى تبريز ) »
همچنين اعيان تبريز تلگرافى باتابك فرستاده و حال شور و جوش مردم را به او آگاهى دادند . از تهران از نمايندگان پاسخ پايين رسيد .
« چنان كه مكرر عرض شده است به امضاء فرستادن قانون اساسى محتاج است باينكه » « مشكلات آن در مجلس تصفيه شود آن هم چند روز مهلت لازم دارد از طرف هيئت وزراء » « در اين خصوص عدم مساعدت ملحوظ نيست چرا كه موقع آن هنوز نرسيده است آقايان » « حجج الاسلام دامت بركاتهم كمال همراهى را دارند مگر پارهاى از . . . . محض خودنمايى » « القاء شبهات كردهاند بهيچوجه محل اعتناء و قابل توجه نيست لهذا از تمام »
تاريخ مشروطه ايران ( فارسى ) — صفحة 330
مساهمون: احمد كسروى تبريزى
ص٣٣٠