و آن نتيجهء انديشهء والايى است كه ائمه اهل بيت عليهم السّلام آن را بنياد نهادهاند .
به دنبال اين مطالب ، به سخنان امام عليه السّلام گوش فرامىدهيم كه مىفرمايد :
« امّا سخن امام صادق عليه السّلام ، در اين باره ، معنايش اين است كه انسان از كمال آفرينش و حواس كامل و ثبات عقل و تميز و گشادهزبانى برخوردار است ، اين است معناى قول خداى تعالى كه مىفرمايد :
« هرآينه گرامى داشتيم آدميان را و آنان را بر بيابان و دريا مسلّط گردانيديم و از خوردنيهاى خوب به آنان روزى كرديم و بر بسيارى از مخلوقات به نيكى برترى داديم . » [ 1 ]
خداى متعال مىفرمايد ، آدميان را بر ديگر مخلوقات از چهارپايان ، درندگان و جانوران دريايى و پرندگان و هر جنبندهاى كه حواس آدميزاد درك كند ، به وسيلهء قوهء تميز و عقل و خرد و گويايى برترى داديم ، و اين است مقصود خداى متعال از آيهء :
« البته انسان را در بهترين شكل آفريديم . » [ 2 ]
و اين آيه :
« اى انسان ، چه چيز تو را نسبت به پروردگار كريمت كه تو را آفريده و استوار ساخته و معتدل گردانيده است و در هر صورتى كه خواسته تو را تركيببندى نموده است ، مغرور ساخته است ؟ » [ 3 ] و در آيات بسيار ديگر . به اين ترتيب ، نخستين نعمت خداوند براى انسان درستى عقل و خرد و برترى دادن او بر بسيارى از مخلوقات به وسيلهء كمال عقل و بيان روشن است . و اين بدان خاطر است كه هر جنبندهاى در روى زمين به وسيلهء حواس خود ، استوار است و به سمت كمال خويش روان است . امّا آدميان با قوهء نطق و عقل كه در ديگر مخلوقات محسوس نيست
هامش
[ 1 ] سورهء اسراء / 72 .
[ 2 ] سورهء تين / 4 .
[ 3 ] سورهء انفطار / 6 .