با دو دسته سرباز و پنجاه نفر سوار عازم بوشهر گرديد . بعد از ورود به برازجان كه ده فرسنگى بوشهر است ، هنوز از شيخ نصر خان فراغت حاصل نكرده و بوشهر را بحيطهء تصرف در نياورده ، محمد حسنخان ضابط برازجان را به جهت اخذ ماليات مأخوذ داشته محبوس نمود . چون محل اقامت مشار اليه در كنار قصبهء برازجان واقع بود متعلقان محمد حسنخان سر بشورش نهاده به جانب ايشان هجوم نمودند ، محمد حسنخان را مستخلص كردند . اگر چه همراهان مشار اليه به سبب قلّت به محاربه اقدام نكرده فرار نمودند ولى اهالى برازجان نيز جز از استخلاص محمد حسن خان هيچقدر متعرض و مزاحم ايشان نشدند على الصباح طرفين طالب اصلاح شدند . گرگ آشتى به عمل آمد ، با آن تهيه و سامان و اين اهالى برازجان عازم تسخير بوشهر شدند . باقر خان تنگستانى چون خود با شيخ نصر خان دلگرانى داشت ، با پانصد نفرى تفنگچى به امداد آمد . شيخ نصر خان محصور شد . حسب الخواهش باقر خان ميرزا سلطان محمد خان حاكم كوهكلويه و بهبهان نيز به امداد رسيد . از يك ماه متجاوز اين هنگامهء بىفايده در ميان بود . عاقبت ميرزا مهديخان به تنگستان رجعت كرد . چند روزى در آنجا توقف كرده به شيراز مراجعت نمود . هم در اين سال درويش پاشا كارگزاران دولت عليه را مشغول اصلاح اختلال خراسان و اغتشاش مازندران و زنجان ديد . اراضى قطور را كه از اراضى ممالك ايران و هيچوقت اختلافى در اين باب در ميان نبود پاى از حد خود فراتر گذارده دست تصرف در آنها نهاد .
در همين سال جنرال شلنگ از جانب نكولاى پاوليچ ايمپراطور ممالك روسيه و بولگونيگ منكوويدين از قبل كنيا زورانسوف فرمانفرماى قفقاز و گرجستان به تهنيت جلوس خيريت مأنوس همايون بدار الخلافه آمد . پس از تبليغ رسالت و تقديم خدمت مورد انواع عنايت و قرين اقسام ملاطفت مراجعت نمودند . همچنين در اين سال عباس قليخان نبيرهء ابراهيم خليل خان جوانشير به حكومت اردبيل و قراجه داغ و مشكين سرافرازى يافته در كمال وقار و تمكين عازم آن سرزمين گرديد .
در زنجان به سمع ايشان رسيد كه ميان طوايف حاجى خواجه لو و بزچلو منازعه و
تاريخ قاجار ( حقايق الاخبار ناصرى ) ( فارسى ) — صفحة 81
مساهمون: محمد جعفر خور موجى
ص٨١