اين محاصرت و مقاتلت در كار بود . درين هنگام و هنگامه « زاد فى الطنبور نغمة اخرى » چاپارى از دار الخلافه كه خبر مصيبت غماندوز را به حشمة الدوله مىآورد گرفتار سالار گرديد . اشتهار بهمرسانيد ، بر ضعف و قوت محصورين و محاصرين يك بر هزار افزوده گشت . عدم آذوقه و سيورسات محصورين را سرآمد همهء اختلالات شد . قوت غالب سركرده و آحاد لشكر مردار اسب و شتر و استر بود . از آنطرف يار محمد خان حاكم هرات پس از ورود جعفر قليخان و استحضار از اين مقدمات با لشكرى خونآشام به اراضى جام آمد ، بدون اطلاع خاص و عام . ميرزا بزرگ قرائى مؤتمن خود را به حشمة الدوله فرستاد و از آمدن به مددكاريش پيغام داد . از آنسو به سالار هم همين مواضعه نهاد ، از طرفين به استقبالش استعجال نمودند ولى مشار اليه چون ميانهء دو راه « طريق الى الجنة و طريق الى السعير » رسيد . عنان به جانب ارك سلطانى گردانيد و به خدمت حشمة الدوله گرائيد . جعفر قليخان را محبوسا با خود ميداشت . چون راكب و راجل را آسايشى حاصل آمد به قريهء گلستان رفت مهما امكن آذوقه و علوفه به ارك سلطانى حمل داده مراجعت كرد . چون اقامت لشكر در ارك و حوالى با اين عسرت و پريشانى غير ممكن بود مصلحت چنين اقتضا نمود كه به هرات روند ، و چندانكه وارث تاج و تخت كيان به دار الخلافه آيد در آنجا توقف نمايند .
به اين عزيمت همداستان شده جعفر قليخان را مرخص و خود به جانب هرات شتافتند . سالار با قشون خراسانى تا حوالى جام تعاقب كرد ، ولى بدون آنكه مقابله و مقاتله روى دهد مراجعت كرد . به نيشابور آمد و در خارج شهر توقف كرد ؛ چون اكثر محالات خراسان به اطاعت و تصرفش بود بجز چناران و خبوشان ، لهذا امير اصلانخان خلف خود را به چناران فرستاد بحيطهء تصرف آورد ، روى بخبوشان نهاد . يزدان ورديخان برادر سامخان حاكم خبوشان اطاعتش نمود . در اين هنگام سامخان كه از دار الخلافه فرار نموده بود به خبوشان آمد . مجملى از تفصيل فرارش اينست كه اين سامخان ولد رضا قليخان بن امير كونه خان بن سام بيك كرد زعفرانلو مىباشد . كابرا عن كابر بيگلر بيگى گرى خبوشان و آن نواحى هميشهء اوقات متعلق به ايشان بوده ، در اواخر دولت
تاريخ قاجار ( حقايق الاخبار ناصرى ) ( فارسى ) — صفحة 48
مساهمون: محمد جعفر خور موجى
ص٤٨