از سلوك زمان ماضى حسينخان نظام الدوله حاكم آنجا ناراضى ، تغيير و تبدّلش را طالب و راغب بودند ؛ در مقام كاوش با نوكران ديوانى و اخراج نظام الدوله از ارك سلطانى برآمدند . عمال و اعاظم در تغيير حاكم زياده از اواسط الناس جازم شدند . نظام الدوله ارك سلطانى را مضبوط ساخته به محاربه و مدافعه پرداخت . عزيز خان مكرى سرهنگ فوج چهارم تبريزى با فوج شقاقى و فوج سمنانى و توپچيان ديوانى اتفاق نموده در مقام محافظت قلعه و محارست نظام الدوله برآمدند و مجادله و مخاصمت را با رعيت وجههء همت ساخته ، ابدا خوددارى از ايشان بظهور نرسيد . خود نظام الدوله نيز كمال جلادت و منتهاى دليرى و رشادت به ظهور رسانيد . در اين اثنا محمد قليخان ايلخانى كه به تازگى از نظام الدوله آزرده و دلگرانى داشت با هزار و پانصد نفر قشقائى و خشتى وارد خارج شهر و در اين باب با اهل شهر همراز و انباز گشت .
مشير الملك چون نظام الدوله را در ايام حكومت پيشكار بود ، با معاندين وى يار نيامد .
چندى در ارك سلطانى و زمانى در مسجد جديد و خانهء امام جمعه مبرور بسر برد . عزيز خان سرهنگ در اصلاح و التيام نهايت سعى و اهتمام نمود ؛ ولى فايده نبخشود . آتش فتنه بالا گرفت و قريب به چهل روز فروننشست ؛ ولى زياده از شش هفت نوكر دولت و ده دوازده نفر از رعيت مقتول نگشت . در اين اثناء امير اصلانخان نام پيشخدمت پادشاهى با فرمان قضا جريان وارد گرديد . رفع ما يقال شد ، مجادلت و مقاتلت به مصاحبت و مجالست تبديل يافت . پس از چند روز احمد خان نايب ايشيك آقاسى نيز وارد گشت . حسينخان نظام الدوله را بر حسب فرمان محبوس نموده منتظر ورود حاكم جديد گرديدند . ديگر از آن جمله آشوب كرمان بود و اختلاف فيما بين فضلعلى خان قراباغى حاكم آنجا ، و عبد اللّه خان صارم الدوله ، كه چون بيگلربيگى قريب به اواخر ماه مبارك رمضان از كرمان بعزم انتظام گرمسيرات آنجا و بلوچستان خارج شد ، محمد عليخان سرتيپ ولد خود را نايب الحكومه و ميرزا اسمعيل شيرازى را پيشكار ساخت . تكاپوى بىحاصل وى را حاصل گشت . مراجعت كرد قبل از آنكه وارد شهر شود و از سانحهء هايله اطلاعى حاصل يابد . جمعى از ولدان ابراهيم خان قاجار و صارم الدوله و ميرزاى وزير از اين خبر مخبر
تاريخ قاجار ( حقايق الاخبار ناصرى ) ( فارسى ) — صفحة 40
مساهمون: محمد جعفر خور موجى
ص٤٠