طهماسب ميرزا خلف شاهزاده محمد على ميرزا بحكومت كاشان و جهانگير ميرزا برادر كهترش بحكومت يزد مأمور شدند . ميرزا فضل اللّه علىآبادى مستوفى به مازندران رفت ، شاهزاده محمد قلى ميرزا ملكآرا را بدار الخلافه آورد . خسرو خان گرجى بحكومت اصفهان گرائيد ، شاهزاده سيف الدوله را با متعلقان روانهء دار الخلافه گردانيد . آصف الدوله به ايالت خراسان با سالار پسرش روى نهاد . فيروز ميرزا با معتمد الدوله و لنزى انگليسى امير توپخانه با جمعى از دليران مردانه مأمور به تسخير مملكت فارس شدند . اما شاهزاده حسين على ميرزا فرمانفرماى فارس بعد از استماع اين واقعهء هايلهء محنت اساس ، بتحريك برادر اعيانى خود شجاع السلطنه سكّه زد و خطبهء سلطنت به اسم خويش خواند ، شجاع السلطنه را با لشكرى گران بجانب اصفهان روان فرمود . در اراضى قمشه با لنزى امير توپخانهء و قشون شهريار زمانه مقابله و مجادلهشان روى نمود . لشكر حكمران فارس شكست يافته با تفرق حواس بسوى شيراز شتافتند . فرمانفرما و شجاع السلطنه در ارك شيراز متحصن شدند . اميرزاده فيروز ميرزا و معتمد الدوله در صحراى مرودشت به لنزى صاحب و همراهان رسيده به اتفاق وارد شيراز گرديدند ، فرمانفرما و شجاع السلطنه را به منصور خان فراهانى سپرده روانهء دار الخلافه نمودند .
در كهريزك سه فرسنگى طهران شجاع السلطنه مكفوف البصر گرديد ، فرمانفرما در خانه معتمد الدوله انزوا گزيد . چون سه ماهى از اين مقدمه گذشت مرض و با در دار الخلافه شايع گشت فرمانفرما در آنمرض ملك فانى را بملك باقى عوض نمود . حكومت فارس به اميرزاده فيروز ميرزا مقرر گرديد ، خان بزرگوار معتمد الدوله و كارگزار آمد ، چون كياستى با سياست جمع داشت در اندك زمانى كار مملكت را به نظام رسانيد و امور ملك را بر منهاج استقامت مقرر گردانيد . هم در اين سال حكومت دار الخلافه به اميرزاده بهمن ميرزا و مازندران به فضلعلى خان قراباغى تفويض رفت . اميرزاده محمد حسين ميرزا حشمت الدوله وارد دار الخلافه گشت . و كذلك شاهزادگان محمد تقى ميرزا حسام السلطنه و شيخ على ميرزا و همايون ميرزا شرفاندوز حضور مبارك گرديدند .
سال بعد اميرزاده اردشير ميرزا بحسب فرمان مأمور بنظم استر اباد و گرگان شد ، طريق
تاريخ قاجار ( حقايق الاخبار ناصرى ) ( فارسى ) — صفحة 24
مساهمون: محمد جعفر خور موجى
ص٢٤