عالم آخرت گرديد ، برادرش نكولاى پاوليچ بر وسادهء سلطنت نشست . و هم در اين سال ابراهيم خان عمزاده حاكم كرمان عازم آن جهان گشت ، عباس قلى خان ولدش بحكومت كرمان منصوب آمد . در عشر آخر شوال اين سال جناب آقا سيد محمد بعزم جهاد روسيه از عتبات عاليات وارد طهران شد ، موكب همايون به سلطانيه آمد . از جانب ايمپراطور روسيه كنياز بخمشكوف به سفارت آمد پس از رسانيدن نامه و هدايا مراجعت كرد . خاقان سعيد بواسطه تحريض و تحريك پيشوايان دين عازم مجادلهء روسيه گرديد . امراء عاليمقدار و غازيان شيرشكار از هر طرف به محالات متصرفى روسيه حملهور شدند .
هرروز از هرطرف سرواسير بدرگاه گردون نظير مىرسانيدند . لنكران و ساليان به تصرف آمد . اسراى روسيه بممالك ايران تقسيم رفت ، گنجه با هشت عراده توپ نيز به تصرف سپاه نصرت پناه درآمد . و همچنين شيروان و شكى ضميمهء ممالك محروسه گرديد . قلعهء شوشى محصور گشت ، از آن سوى مددوف سردار لشكر روسيه با بيست عراده توپ و چند فوج لشكر به گنجه آمد متصرف گرديد . امير خان بن فتحعلى - خان قاجار دولّو كه خال نواب وليعهد و سردار لشكر نصرت آثار بود بدرجهء شهادت رسيد . نايب السلطنه بعد از استماع اين خبر از شوشى عازم گنجه گشت . در آن حين جنرال بسقاويج با چهار هزار سرباز به مددوف ملحق گرديد . آتش محاربه و مجادله شعلهور گرديد ، آخر الامر شكست بر لشكر اسلام آمد برخى مقتول و جمعى كثير مأسور گشت ، موكب مسعود به دار السلطنه معاودت فرمود ، به احضار لشكر فرامين قضا آئين شرف صدور يافت . از آنطرف جنرال بسقاويج سردار گرجستان و آبخسوف حاكم قراباغ و شيروان به تسخير ممالك ايران روى نهادند ، عباسآباد و سردارآباد و ايروان و اردو آباد به تصرف روسيه درآمد . خاقان ثريا مكان تشريففرماى چمن مهربان بود آصف الدوله را به محافظت تبريز امر فرمود . جنرال ارستوف عزم تبريز كرد به دستيارى ميرفتاح ، فاتح تبريز گشت . آصف الدوله مأسور گشت . بسقاويج نيز به تبريز آمد جمعى را بخوى و به تصرف آنجا مأمور نمود و از مصالحه و مسالمت ، سخن در ميان آورد . آخر الامر
تاريخ قاجار ( حقايق الاخبار ناصرى ) ( فارسى ) — صفحة 18
مساهمون: محمد جعفر خور موجى
ص١٨