سالكان مالك شرارت آيند . اميرزادهء معزّ اليه ، بيست و يكم شهر رجب وارد ارض اقدس و بيست و پنجم شهر رمضان المبارك با تداركى شايان و جمعيتى مستعد و با سامان ، حركت از ارض اقدس نمود .
از آواى اسپان و گرد سپاه * بشد روشنايى ز خورشيد و ماه
ستاره سنان بود و خورشيد تيغ * از آهن زمين بود و ز گرد ميغ
شانزدهم شهر شوال وارد صحارى سرخس گرديد . حسب الأمر خديو بيهمال به دولت و اقبال قصبهاى مسمى به ناصريه ، با فسحت ساحت ، و دقت صنعت ، به دستيارى مهندسان حاذق ، و بنايان چابك دست لايق ، مشتمل بر بارويى حصين و بروجى ركين ، و عمارات خوب ، و خانههاى بازيب و مرغوب ، بنا نموده . از أصقاع « 1 » مملكت خراسان معادل چهار هزار خانوار از اصناف صناع ، و انواع محترفه با اهل و سكن براى توطن و تمدن در آنجا مسكن داده ، قريب به پنج ماه تمام اهتمام تام به عمل آورد . و در ربيع الثانى سال هزار و دويست و هفتاد و شش به اتمام رسيد .
محمد وليخان قاجار دولّو به سردارى و ايالت آن سامان برقرار گرديد . از واردات غيبيه ، اين بندهء قليل البضاعه را « ناصريهء سرخس » تاريخ انجام اين عمارت بخاطر رسيد . در اين ايام كه اميرزاده حشمة الدوله را در سرخس توقف و اقامت بود ، سوارهء تراكمهء مروى به محاذى طژن ، بيست فرسنگى سرخس آمده با تركمانان آنجايى هم عنان ، در اكثر ايّام صدمه و آزار به اردوى اميرزادهء ذى شان مىرسانيدند . چندان كه اميرزاده را از انجام خدمات مرجوعه فراغت حاصل گشت ، بعزم تنبيه و گوشمال آن طايفهء بدسگال ، با يك هزار و پانصد پياده نظام و هشتصد نفر سواره و چهار عراده توپ جهان آشوب ، در غرّهء شهر صفر ايلغار به سمت طژن كه مسكن و معبر آنان بود فرمودند .
در عرض راه جمعى از سواران تركمان كه به طرف سرخس مىآمدند ، به طليعهء لشكر دچار ، به محض تقابل به سمت اوبّه ، وايل خود فرار نمودند . ايشان را از قصد
هامش
( 1 ) أصقاع ، جمع صقع : نواحى ، اطراف .