گونه امورات است ، با حضور احدى از منتسبان وكيل يا قونسل دولت ممالك مجتمعهء امريك خواهد شد .
در ممالك محروسهء ايران اگر فيما بين اتباع دولت ممالك مجتمعه مرافعه يا منازعه رودهد ، طى گفتگو و اجراى عدالت آن بالتمام بعهدهء وكيل يا قونسل دولت ممالك مجتمعهء امريك است ؛ اگر متوقف در محلّ اين مرافعه يا مباحثه و منازعه بوده باشد ؛ و الّا در مملكتى كه اقرب به محل مزبور است خواهد بود . وكيل يا قونسل مزبور طى اين گفتگو را بر وفق قوانين متداولهء ممالك مجتمعه خواهد كرد .
و هرگاه مرافعه يا مباحثه يا منازعه در ممالك ايران فيما بين اتباع دولت ممالك مجتمعه و تبعه و ساير دول خارجه واقع شود ، تحقيق و اجراى حكم آن بعهدهء وكلا يا قونسولهاى طرفين خواهد بود ، كذلك گفتگوها و منازعات كه فيما بين تبعهء دولت عليهء ايران و اتباع ممالك مجتمعه اتفاق افتد ، قرار انجام و اتمام آن به نحوى خواهد بود كه با اتباع دول كاملة الوداد در ممالك مزبوره معمول و مرتّب مىشود .
تبعهء دولت عليهء ايران در ممالك مجتمعه يا اتباع دول ممالك امريك شمالى در ممالك ايران اگر متّهم به گناهان كبيره گردند ، به نحوى كه در مملكتين مزبورتين با اتباع دول كاملة الوداد رفتار مىشود ، با ايشان نيز معمول و مرتب و قطع و دخل خواهد شد .
فصل ششم : هرگاه احدى از اتباع دولتين عليتين در مملكتين محروستين وفات يابد در صورتى كه ميّت را اقوام يا شركايى باشد تركهء او بالتمام تسليم ايشان خواهد شد در صورتى كه شخص ميّت را اقوام و شريكى نباشد متروكات او ، امانتا به وكيل يا قونسل دولت متبوعهء ميّت تسليم مىشود ، تا مشار اليه بر وفق قوانين متداولهء در مملكت خود ، چنان كه شايد و بايد در اين باب معمول دارد .
فصل هفتم : دولتين معاهدتين به جهت حمايت اتباع خود و تقويت امور تجارت و فراهم آوردن اسباب حصول معاشرت دوستانه و عادلانه فيما بين تبعهء جانبين چنين اختيار
تاريخ قاجار ( حقايق الاخبار ناصرى ) ( فارسى ) — صفحة 223
مساهمون: محمد جعفر خور موجى
ص٢٢٣