بيكران گردانيد . پس از استرخاص از حضور عنايت مناص به منزل معاودت نمودند .
بقيهء وقايع در مقام خود انشاء اللّه تحرير خواهد پذيرفت .
بيان اختلال امور خراسان و مأموريت حسام السلطنه به انتظام مهام آن سامان
بعد از آنكه شاهزاده محمد يوسف در حكومت هرات همچنانكه مرقوم گرديد استقلال بهمرسانيد ، امير دوستمحمد خان والى كابل كه بسبب فوت برادر خود كهندلخان ، قندهار را نيز به تصرف آورده بود ، بتحريك و تحريض دولت انگليس خاطر در تصرف هرات بست . جمعى را به تسخير فراه و سبزوار فرستاد . شاهزاده محمد يوسف چون در اول كار ، آن دشمن قوى در مقابل ، و اين قسم فتور در امور خود ديد از كارگزاران دولت قوىبنياد حمايت و اعانت طلبيد . سامخان ايلخانى را - كه وى را رفيق غار بود - بخصوصه خواستگار آمد . مسؤولش به اجابت مقرون گرديد . حكم محكم شرف صدور پذيرفت كه ايلخانى با يك هزار و پانصد نفر سواره و پياده به هرات رود . چنان كه امير دوستمحمد خان عزيمت هرات كند ، معروض گرداند كه از اينطرف به مدافعهء مشار اليه نيز لشكرى شايسته مأمور گردد .
سامخان حسب الفرمان به هرات رفت . والى كابل چون خبر ورود ايلخانى را به هرات شنيد ، از آمدن بر سر هرات تقاعد ورزيد ؛ ولى به دوستان هراتى خود نامه و پيام فرستاد كه مهما امكن فيما بين ايلخانى و اهالى هرات و شاهزاده محمد يوسف ، فسادى نمايند ، و دامن زن نايرهء نقار و كدورتى گردند . دوستانش نيز درين داستان غايت سعى و نهايت جهد را مبذول داشته تا زمانى كه شاهزاده محمد يوسف نادان را با سامخان دلگران نموده ، از ارك كه منزل داشت به باغ شاهش فرستادند . در آنجا نيز به بهانهاى چند عذرش خواسته به قلعهء ملك كه دو فرسخى هرات است منزل دادند .
پس از چند روزى عريضهاى به اختصار خدمت امناى دربار معروض نموده كه ما را به اعانت احتياجى نيست ، و به ايلخانى فرستادند . سامخان به شكيبان آمد مراتب را خدمت حسام السلطنه والى مملكت خراسان معروض داشت . حسام السلطنه پاشا خان