و بند كاغذ مرواريد مشرف گرديد . ميرزا كاظم خان خلفش ملقب به نظام الملك گشت به اندك روزى ميرزا فضل اللّه برادرش وزارت نظام يافته ، روز نهم ربيع الاول حسب الامر شخص اول با ولدان ميرزا مصطفى قلى و ميرزا محمود چون سيل سبا و صرصر عاد و صاعقهء ثمود رو به خاك آذربايجان نمودند . ميرزا فتح اللّه برادرزاده كه الحق جوانى آزاده بود ، منصب لشكرنويسباشىگرى يافت . محمد يوسف خان برادرزادهء ديگر به منصب سرتيپى مفتخر آمد . سفراء دول خارجه از مداخلهء امور داخله موافق قانون ، كليه ممنوع شدند . خدم و حشم كه از اهالى ايران داشتند تحديد نموده به اسم و رسم مشخص نمودند كه زياده از وابستگان سفارت توسطى از ديگران ، ايشان را در ميان نباشد .
ديگر از وقايع مستحسنهء اين سال اتمام « مدرسهء دار الفنون » است . صدر اعظم به اتمام آن بنيان امر نموده به اندكمدت به انجام رسانيد .
موسيو جان داود مترجم اول دولت عليهء ايران حسب الفرمان به مملكت آستريه [ اطريش ] شتافته چند نفر معلم كه هريك در فنى ماهر و در علمى بحرى ذاخر بودند : چون علم طب و هندسه و دواسازى و تشخيص و طريقهء استخراج معادن و معلم زبان فرانسه و انگليس و همچنين معلمين رزميه مانند معلم پياده و معلم سواره و معلم توپخانه به اندازهء رتبت و شرافت صنعت مواجب و راتبه مشخص نموده از ويانا [ وين ] دار الخلافهء آستريه به دار الخلافهء طهران آورد . و جمعى كثير از اطفال و جوانان مستعد قابل از اشراف و اعيان ، مرسوم و مواجب و غذاء يوميهء مطبوخ نيز معين آمد ، كه هريك به هرصنعت و حرفه كه ميل داشته باشند و صرفهء خود را دانند مشغول تدريس و استفاضه آيند . از آن روز الى يومنا هذا كه « سال هزار و دويست و هفتاد و هشت » است به همان قاعده برقرار اكثر متعلمين ترقيات كليه نموده بمناصب عظيمه رسيدهاند . و چون ميرزا محمد عليخان شيرازى وزير دول خارجه در هيجدهم شهر ربيع الاخر اين سال به جهان جاويد و جوار مغفرت خداوند حميد آرميد ، ميرزا سعيد كاتب اسرار مؤتمن الملك به لقب خانى سزاوار آمد و دبير مهام خارجه گشت . حكومت خلخال به اميرزادهء نيكو خصال شاهرخ ميرزا مرحمت شد حكومت سمنان و دامغان به ميرزا محمد خان كشيكچى
تاريخ قاجار ( حقايق الاخبار ناصرى ) ( فارسى ) — صفحة 108
مساهمون: محمد جعفر خور موجى
ص١٠٨