بدار تا همواره در پىات باشد » . [ 1 ] در اين وقت يكى از امراى لشكر وى [ 2 ] برخاسته گفت : اى امير المؤمنين در اين صورت مىترسم سگات گرده نانى در دست ديگرى ببيند ، و تو را رها كرده دنبال او بيفتد !
سياست رياست
گفتهاند : به كار بردن سياست در رياست سختتر از اصل رياست است ، چنان كه سياست خدمت دشوارتر از اصل خدمت است . نيز چنان كه پرهيز كردن پس از صرف دارو مشكلتر از نوشيدن داروست ، همچنين نيكى را در جايش به كار بردن دشوارتر از اصل نيكى كردن است .
و رئيس بايد با رنج رياست بسازد .
يكى از حكماى ترك گفته است : شايسته است كه در فرمانده لشكر ده خصلت از اخلاق حيوانات وجود داشته باشد : جرأت شير ، و حملهء خوك ، و مكر روباه ، و شكيبايى سگ بر زخم ، و شبيخون زدن گرگ ، و نگهبانى كلنگ ( كركى ) ، و سخاوت خروس ، و مهربانى مرغ بر جوجه ، و پرهيز كلاغ ، و چاقى تعرو ، و تعرو جانورى است در سرزمين خراسان كه هنگام سفر و مشقت همواره فربه مىشود .
گفتهاند : فاضل از طالبان رياست كسى است كه معرفت با سرشت ، و تشخيص درست با خلقتش آميخته باشد ، و همواره در پى دانستن اين باشد كه گردش روزگار و آمد و رفت دولتها در جهان چگونه بوده است . نيز به مدارا با دشمنان دانا باشد ، و راز خويش را نيك پنهان كند ، زيرا كه گردش سياست همانا بر رازدارى است .
نيز براى عقل خويش از عقل ساير خردمندان يارى بجويد ، زيرا از عقل يك نفر به تنهايى كارى ساخته نيست . نيز شايسته است كه پادشاه هنگام اشتباه و درهم شدن رأيها صاحب انديشه و تفكر ، و در وقت اختلاف ميلها و خواستهها داراى عزم و
هامش
[ ( 1 - ) ] مثل معروف : « اجع كلبك يتبعك » .
[ ( 2 - ) ] عباس طوسى . عقد الفريد ج 1 ص 15 .