مىشود ، و هرگز نتوان گفت كه : در گوشهها نهانىهاست [ 1 ] .
اما نيروى عدل در وى سالم ، و پايههاى آن در وجودش استوار است ، در اين صورت هيبت و ترسش نبايد كسى را پريشان كند ، زيرا در پشت آن براى ناتوانان و تنگدستان و شكسته دلان ، دريايى از مهربانى و نرمى و دلدارى وجود دارد :
و له من الصفح الجميل عوائد * اسر الطليق بها و فك العانى
« او را در چشمپوشى و گذشت عاداتى است كه با آن آزاد اسير و اسير آزاد مىشود » .
سياستمدارى و تيزهوشى عيسى
يك روز كه باران مىباريد در مجلس شريفش حضور داشتم ، وى به دربانان دستور داد مواظب در خانه باشند . چون باران سخت باريدن گرفت ، به ايشان فرمود هر كس بر در خانه براى حاجتى حضور يافت ما را خبر كنيد ، سپس گفت :
هيچ كس در چنين وقتى جز به نياز اين جا نمىآيد ، پس سزاوار نيست كه نوميد برگردد . شما را به خدا سوگند آيا در اين كتاب كه مىخواهد مشتمل بر يادگارهاى نيك گذشتگان باشد مانند چنين حكايتى وجود دارد ؟ .
و اما سياستمدارى وى بسيار با اهميت است ، چنان كه هيچ گونه ظلم و ستمى در مقابل آن ايستادگى نمىكند . در اين صورت نبايد به نرمى و لبخند او مغرور شد كه در پشت آن چالاكى و شجاعتى است كه شيران در مقابل آن سر فرود مىآورند ، و دليرى و شهامتى كه خرد و كلان از آن بيم و پرهيز دارند :
هو البحر غص فيه اذا كان ساكنا * على الدر ، و احذره اذا كان مزبدا
« وى درياست هر گاه كه آرام است ، در پى مرواريد در آن فرو شو ، و چون كف بر لب آورد از آن بپرهيز » .
و اما هوشمندى و بيدارى وى چنان است كه متنبى گفته است :
هامش
[ ( 1 - ) ] عبارة اخراى مثل معروف : زير اين كاسه نيم كاسهايست .