تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ فخرى در آداب ملكدارى و دولتهاى اسلامى ( فارسى ) — صفحة 145

مساهمون:

ص١٤٥
خردمند با آن دست به گريبان است . سومى گفت : شگفت‌ترين چيزها آنست كه مانندش ديده نشود . سپس عمرو بن عاص گفت : شگفت‌ترين چيزها اين است كه مدعى باطل بر صاحب حق چيره شود ، و مقصودش معاويه و على ( ع ) بود . معاويه گفت : نه ، بلكه شگفت‌ترين چيزها آنست كه به شخص غير مستحق در صورتى كه از او نترسند چيزى عطا كنند . بدين نحو هر يك از آنها آنچه دربارهء ديگرى در دل داشت ابراز مىنمود . بايد دانست كه معاويه مربى دولت و رهبر ملت و نگهبان مملكت به شمار مىآمد . وى در دولت خويش امورى را ابتكار كرد كه قبل از او كسى با آن آشنايى نداشت . از جمله آنكه معاويه اولين كسى بود كه براى خدمت به سلطان ، چاكران و غلامان برگماشت ، و نگهبانان مسلح پيشاپيش سلطان نهاد ، و مقصوره‌اى در مسجد ساخت كه سلطان يا خليفه به تنهايى و جداى از مردم در آن نماز بگزارد ، و اين براى ترس از پيشامدى بود كه براى امير المؤمنين على ( ع ) روى داد ، ازينرو خود به تنهايى در مقصوره به نماز مىايستاد ، و چون به سجده مىرفت نگهبانان با شمشير بالاى سر او مىايستادند . نيز معاويه اولين كسى بود كه براى سرعت وصول اخبار « بريد » را به كار برد .

سخنى در پيرامون بريد :

بريد آنست كه اسب‌هاى لاغر ميان در چند جا بگمارند تا هنگامى كه حامل خبر كه با شتاب فرا رسيده اسبش خسته است ، اسب آرميده‌اى را سوار شود ، و همچنين در جاى ديگر و جاى ديگر ، تا با شتاب به مقصد برسد . و اما معنى لغوى بريد : دوازده ميل را بريد گويند ، و گمانم اين است كه نهايت اندازه‌اى را كه ميان بريد و بريد ديگرى فرض كرده‌اند همان دوازده ميل مىباشد . صاحب علاء الدين عطاملك در كتاب جهان‌گشاى گفته است : « . . . ديگر از كارهاى ايشان قرار دادن بريد است در هر جا ، و اين براى حفظ اموال و سرعت وصول