فصل دوم سخن دربارهء دولتهاى اسلامى
گفتار در امور سلطنت و سياست ملكدارى به پايان رسيد ، و از مفاد آن راه و روش پادشاه فاضلى كه مستحق رياست است شناخته شد . همچنين مزاياى پادشاه كه از ساير رعايا بدان امتياز دارد ، و حقوق واجبهء پادشاه بر رعيت ، و حقوق لازمهء رعيت بر پادشاه دانسته شد ، و هم در اثناى آن كلّيّاتى از اوضاع و احوال دولتها به نحو اجمال به كلك بيان آمد .
و ليكن مولا و سلطان ما ، عيسى بن ابراهيم - كه پروردگار همواره وى را مشمول الطاف خود گرداناد ، و به منتهاى مراتب نيكبختى و موفقيت رساناد - از محاسن و لطايفى كه در اين اوراق آورده شد به نحو كامل برخوردار است ، زيرا خداوند با عنايت ديرينه و لطف نهانى خود وى را به محاسن اخلاق راهنمايى كرده بر بسيارى از خلق برترى داده است .
نخستين دولت از دولتهاى چارگانه دولت خلفاى راشدين
اكنون هنگام شروع به سخن دربارهء يك يك از دولتهاى اسلامى است . اما دولت اول يعنى دولت خلفاى چارگانه : بايد دانست كه آغاز آن از هنگامى است كه