بخش 2 سلسله چغتايى
اين كهنه رباط را كه عالم نام است * آرامگاه ابلق صبح و شام است
بزمى است كه وامانده صد جمشيد است * قصريست كه تكيهگاه صد بهرام است « 1 »
عمر خيام
داستان فتوحات چنگيزخان ، و تقسيم تقريبا تمامى آسياى شمالى در ميان اعقلاب او ، از بس مكرر گرديده كه بازگويى دوباره آن در اين مقدمه ، مفيد فايدهاى نخواهد بود .
فقط بايد عباراتى را به اختصار بيان كرد كه اساس تاريخ ميرزا حيدر را تشكيل داده يا به شناخت بيشتر حوادث قبلى كمك مىكند . تاريخ رشيدى اگرچه مناطق گستردهاى را در بر گرفته و از قبايل و ملل متعددى بحث مىنمايد ، اما صحنههاى اصلى آن در ميان قلمرو
هامش
( 1 ) . رباعى منقول در متن اصلى را ، در ميان رباعيات خيام نيافتم . رباعى فوق از نظر معنى به رباعى متن اصلى نزديك بود ، بنابراين به درج آن اقدام كردم . ترجمهء رباعى متن انگليسى چنين است :بدان در اين كاروانسراى ويران * كه دروازههايش به نوبت شب است و روزچگونه سلطان ، بادبدبه از پى سلطان * يك دو روزى ماند و آنگه عمرش به سر آمد