عطار پايان مىيابد . « 1 » در اين نسخه در پايان بخش اول ( يعنى « تاريخ اصل » ) عباراتى ديده مىشود كه به احتمال قوى مالك نسخه آن را نوشته است . اين عبارت مربوط است به تاريخ تولد سه فرزند طى سالهاى 1234 ، 1235 ، 1240 .
اما در خصوص ترجمهء انگليسى ، صرفنظر از توضيحات مفصل مصحح انگليسى ، گفتنى است كه ادوارد دنيسن راس « 2 » با استفاده از سه نسخه خطى موجود در موزهء بريتانيا و يك نسخه خطى دانشگاه كمبريج ، و دو ترجمهء تركى ، اقدام به ترجمه تاريخ رشيدى كرده و الياس « 3 » سركنسول انگليس در خراسان و سيستان ، بر اين ترجمه ، مقدمهاى مفصل و حواشى و تعليقات بسيار سودمندى افزوده است و من در تصحيح فارسى ، متن تاريخ رشيدى را از روى نسخه خطى موزه بريتانيا به شماره راهنماى
24090 dda
( كه نسخه اساس مترجم انگليسى نيز بوده ) استنساخ كردهام و ضمن مقابله آن با نسخه خطى ناقص متعلق به كتابخانه مركزى دانشگاه تهران و ترجمهء انگليسى مذكور ، مقدمه و حواشى و تعليقات الياس را عينا به فارسى ترجمه و اثر فعلى را فراهم آوردهام .
ارزش مقدمه و حواشى و تعليقات مصحح انگليسى نه تنها كمتر از تاريخ رشيدى نيست ، بلكه كتاب مستقلى در تاريخ مغولان چغتايى و جغرافياى تاريخى سرزمينهاى مورد بحث ميرزا حيدر به ويژه در تركستان و تبت و كشمير است . مصحح انگليسى نقشهاى نيز از سرزمينهاى مذكور تهيه و به ترجمه اصلى كتاب كه در 1895 در لندن منتشر شده ، ضميمه كرده است . اين نسخه در 1988 تجديد چاپ شده . چاپى كه مورد استفاده نگارنده بوده در 1991 در دهلى به طبع رسيده است . اين نسخه نقشهء مذكور را ندارد .
ضرورت چاپ تاريخ رشيدى
نخستين دليل بر ضرورت چاپ اين كتاب به فارسى و انتشار آن ، همانا زبانى است كه
هامش
( 1 ) . ر . ك : ص 299 ، پىنوشت شمارهء 88 در صفحه 719 .
( 2 ) .ssor nosined . e( 3 ) .. saile . n