نظرى اجمال به خانان مغولستان
( عمدتا از ارسكين )
ايسان بوغاخان ، ظاهرا آن چنان كه در مغولستان گفته شده از حدود 721 هجرى قمرى ( 1321 ) به قدرت رسيده و تا 730 ( 1320 ) سلطنت كرده است .
يك روزگار فترت
تغلق تيمورخان پسر ايسان بوغا ، متولد حدود 730 ، آغاز به سلطنت 748 ( 1347 ) ، وفات 764 ( 1363 ) .
غصب پادشاهى از سوى امير قمر الدين . لشكركشى تيمور به مغولستان در 94 - 768 ( 1392 - 1367 ) بر ضد او انجام گرفت .
خضر خواجهخان ، پسر تغلق تيمور ، در 791 قبل از مرگ قمر الدين بر تخت نشست .
وى تا سال 801 سلطنت كرد و پسرش جانشين او شد .
شمع جهان ، برادرش به جاى او نشست ،
نقش جهان ، برادرش جانشين او بود ،
محمدخان ، پسرش جانشين وى شد ،
شيرمحمدخان ، برادرزادهاش به جاى او نشست ،
سلطان ويسخان ، پسر شيرعلى اوغلان ، برادر شيرمحمد . سلطان ويسخان در 832 ( 9 - 1428 ) كشته شد . « 1 »
با مرگ ويسخان انشعابى در ميان مغولان روى داد ، برخى هواخواه يونسخان پسر ارشد ويس و گروهى طرفدار ايسان بوغاى دوم پسر جوانتر او بودند .
هامش
( 1 ) . عبارات داخل پرانتز فوق بر طبق سالنامههاى چينى بايد به ترتيب ذيل باشد :
خضر خواجه متوفى 1399
شمع جهان متوفى 1408
محمدخان متوفى 1416
نقش جهان متوفى 1418
ويسخان متوفى 1428
ظاهرا هر يك از اينها بلافاصله پس از مرگ ديگرى جانشين او شده است .