از همان قضايا كه زبانزد مردمان بود براى دعوت اخلاقى خويش نتيجه بگيرد - نتيجه هم گرفت و مقصود اصلى خود را كاملا عملى ساخت .
مثنوى مولوى هم از سرچشمهء فيضبخش قرآن مجيد آب خورده و از همان كانون نور و مشعل هدايت اقتباس كرده و در نتيجه گرفتن از قصص انبيا و داستانهاى قديم داد تحقيق و عرفان را داده است .
بارى از اصل مقصود دور افتاديم ، اكنون باز بر سر سخن اول برمىگرديم كه نوشتههاى قسمت اول كتاب حبيب السير ( از ابتداى خلقت تا ظهور اسلام ) هرچند از مقولهء افسانهها و داستانهاى باستانى باشد خواندن و دانستنش مفيد بلكه لازم است .
7 - باز نمودن روش تازه در فن تاريخ با اشاره بتحول افكار
راست است كه ما اكنون در عصرى زندگانى مىكنيم كه فن تاريخ از روش نقل و روايت محض بيرون آمده و جنبهيى آميخته با استدلال نظرى و عقلى به خود گرفته و تحقيقات و اكتشافاتى كه مولود قرون جديده است اساس تاريخ دورههاى قديم را به كلى خراب كرده و بساطى تازه گسترده است كه با دستگاه مؤلفات پيشينگان هيچ مشابهت و سازگارى ندارد و اكنون همهء آن نوشتهها كه مربوط بانبيا و حكما و سلاطين روزگاران قديم پيش از اسلام است در شمار افسانهها و اساطير اولين قلمداد مىشود .
با اين حال باز من معتقدم كه از دانستن و خواندن اين افسانهها بجهاتى كه پيش ذكر كردم چارهيى نيست و ناگزير آنها را هم بايد خواند و دانست .
وانگهى افكار و معلومات بشر پيوسته در تحول و تبدل است ، هر روز كشفى تازه مىشود و معلومى جديد جاى مجهول قديم را مىگيرد .
همانطور كه تحقيقات و اكتشافات امروز ، بساط انديشههاى ديروز را درهم نورديد ، از كجا كه اكتشافات فردا ، دستگاه علوم و فنون امروز را برهم نزند و هرچه