سليمان بن قتة عدوى از جمله مهمترين مرثيهسرايان در مصيبت امام حسين عليه السّلام بوده است .
اشعار زير منسوب به اوست :
مررت على ابيات آل محمد * فلم أرها كعهدها يوم حلّت « 1 »
و كانوا رجاء ثم صاروا رزيّة * و قد عظمت تلك الرزايا و جلّت « 2 »
ألم تر أن الشمس اضحت مريضه * لفقد حسين و البلاد اقشعرت « 3 »
و قد اعولت تبكى السماء لفقده * و انجمها ناحت عليه و صلّت « 4 » « 5 »
اما پس از پايان قرن نخست هجرى كه اختناق حاكمان اموى به سبب درگيرى آنان با نهضت عباسيان و شورشهاى ديگر كاهش يافت و در پايان به دست عباسيان برافتادند ، ائمهء اطهار عليهم السّلام مرثيهسرايى امام حسين عليه السّلام را زنده كردند و شاعران بزرگى چون كميت اسدى ، سيد حميرى ، سفيان بن مصعب عبدى ، منصور نمرى و دعبل خزاعى در حضور آنان اشعارى در مصيبت امام حسين عليه السّلام مىخواندند ؛ چنانكه سفيان بن مصعب عبدى نقل مىكند :
« خدمت امام صادق عليه السّلام رسيدم ، امام به خادمانش فرمود : به ام فروه بگوييد : بيايد و بشنود كه به سر جدش چه آمده است . ام فروه آمد و پشت پرده نشست ؛ آنگاه امام صادق به من فرمود : بخوان . شروع كردم به خواندن قصيدهاى كه با اين بيت شروع مىشود :
فرو جودى بدمعك المسكوب « 6 »
در اين هنگام صداى ام فروه و ساير زنان به گريه بلند شد » . « 7 »
همچنين ابو الفرج اصفهانى از اسماعيل تميمى نقل مىكند :
« خدمت امام صادق عليه السّلام بودم كه سيد حميرى اذن خواست و وارد شد ، امام به اهل خانه فرمود كه پشت پرده بنشينند ؛ آنگاه از سيد حميرى خواست كه در رثاى امام
هامش
( 1 ) . به خانههاى آل محمد گذشتم و مانند قديم آنها را پر نديدم .
( 2 ) . خانه اميد بودند و بعد محل مصيبت شدند ؛ مصيبتهاى بزرگ و عظيم .
( 3 ) . آيا نمىبينى خورشيد بهخاطر فقدان حسين عليه السّلام ، مريض شده و شهرها افسرده شدهاند ؟ !
( 4 ) . آيا نمىبينى آسمان به سبب فقدان حسين عليه السّلام گريسته و ناله كرده و ستارگانش نوحه سر دادهاند و درود فرستادهاند ؟
( 5 ) . بو الفرج اصفهانى . همان ، ص 121 .
( 6 ) . اى ام فروه ! اشك چشمت را ارزانى دار .
( 7 ) . علامه امينى ، عبد الحسين . الغدير ، دار الكتب الاسلاميه ، تهران ، ج 2 ، ص 294 و 295 .