« در مسجد مدينه بنشين و به مردم فتوا بده ؛ زيرا من دوست مىدارم در ميان شيعيانم امثال تو ديده شوند » . « 1 »
نجاشى مىگويد :
« ابان بن تغلب رحمه الله در فنون گوناگون علوم اعم از قرآن ، فقه ، حديث ، ادب ، لغت و نحو از پيشتازان بود » .
ابان كتابهايى را در اين فنون به تحرير درآورده از جمله تفسير ، غريب القرآن و كتاب الفضائل . « 2 »
همچنين ابو حمزه ثمالى كه امام صادق عليه السّلام در حق او فرموده است : « ابو حمزه در دورهء خويش ، مثل سلمان بود » . « 3 »
از جمله كتابها و تأليفهاى او عبارتند از : كتاب نوادر ، كتاب زهد و تفسير قرآن . « 4 »
طبقه سوم
عصر امام صادق عليه السّلام ، يكى از دوران رشد و پيشرفت علوم در جامعه اسلامى بوده ، و از سوى ديگر شيعه آزادى نسبىاى داشته است . به گفته شيخ مفيد ، ثقات شاگردان امام صادق عليه السّلام بالغ بر چهار هزار نفر مىشدند . « 5 » حسن بن على وشاء ، از اصحاب امام رضا عليه السّلام مىگويد در مسجد كوفه نهصد نفر را ديده كه همه از امام صادق عليه السّلام نقل حديث مىكردهاند . « 6 » از اينرو از جوابهاى حضرت ، به پرسشهاى مطرحشده ، چهارصد كتاب تاليف شده است . « 7 » كه به آنها اصل مىگفتهاند . و غير از اينها كتابهاى ديگرى در علوم و فنون گوناگون بوسيلهء اصحاب و شاگردان امام صادق عليه السّلام به رشته تحرير درآمده است .
هامش
( 1 ) . نجاشى ، احمد بن على . فهرست اسماء مصنفى الشيعة ، مؤسسة النشر الاسلامى لجماعة المدرسين ، قم ، 1407 ، ص 10 .
( 2 ) . همان ، ص 11 .
( 3 ) . همان ، ص 115 .
( 4 ) . ابن شهر آشوب . معالم العلماء ، منشورات المطبعة الحيدرية ، نجف ، 1380 ه ، ص 30 .
( 5 ) . شيخ مفيد . الارشاد ، ترجمه . محمد باقر ساعدى خراسانى ، كتابفروشى اسلاميه ، تهران ، 1376 ش ، ص 525 .
( 6 ) . نجاشى . همان ، ص 39 و 40 .
( 7 ) . اعلام الورى باعلام الهدى ، مؤسسة آل البيت لا حياء التراث ، قم ، چ اول ، 1417 ه . ق ، ج 1 ، ص 535 .