جزى الله حمد ان الجنان فانهم * سهام العدى فى كلّ يوم حمام « 1 » « 2 »
از اينرو اشعارى را از طرف سپاه شام ، برضد حمدان بهويژه در صفين مىبينيم ؛ مثلا عمرو عاص در يكى از روزهاى صفين قبيله حمدان را مورد خطاب قرار داد و گفت :
الموت يغشاه من القوم الانف * يوم لحمدان و يوم للصّدف « 3 »
و فى سدوس نحوه ما ينخرف * نضربها بالسّيف حتى ينصرف « 4 »
و لتميم مثلها او يعترف « 5 » « 6 »
عدهاى از زنان قبيله حمدان نيز در صفين ، ياران و سربازان امير المومنين را برضد معاويه تحريك مىكردند . از جمله آنان سودهء حمدانيه و زرقاء حمدانيه دختر عدى بن قيساند . « 7 » سوده پدرش را مورد خطاب قرار داد و گفت :
شمر كفعل ابيك يابن عمارة * يوم الطّعان و ملتقى الاقران
و انصر عليا و الحسين و رهطه * و اقصد لهند و ابنها بهوان
ان الامام اخا النبى محمد * علم الهدى و منارة الايمان
فقدم الجيوش و سرامامهم لوائه * قدما بابيض صارم و سنان « 8 »
از اينرو معاويه دل پرخونى از آنها داشت . و بعد از شهادت على عليه السّلام آنها را به شام فراخواند و در مورد اشعارشان توضيح خواست و آنان را سرزنش كرد . « 9 »
دومين قبيله يمنى كه شيعيان على عليه السّلام در آن زياد حضور داشتند ، قبيله ربيعه بود ؛ چنانكه برقى در شمارش ياران و شيعيان على عليه السّلام ، بخشى را به اصحاب على عليه السّلام از قبيله ربيعه اختصاص داده ، در حالىكه ساير شيعيان يمنى را در يك بخش آورده است . « 10 »
هامش
( 1 ) . خدا به قبيله حمدان جزاى بهشت دهد ؛ زيرا آنان در هنگامه جنگ تيرى بر قلب دشمن هستند .
( 2 ) . ابن شهر آشوب . مناقب آل ابيطالب ، مؤسسة انتشارات علامه ، قم ، ج 3 ، ص 170 و 171 .
( 3 ) . مرگ را ، از سوى اين قوم دريافت مىكند ؛ روزى حمدان پيروزند و روزى صدف .
( 4 ) . قبيله سدوس هم مثل آنان است ، مادامىكه پير نشود ؛ ولى ما آنان را با شمشير مىزنيم تا وضع برگردد .
( 5 ) . با تميم هم مثل آنان رفتار مىكنيم ؛ مگر اينكه به اطاعت اعتراف كند .
( 6 ) . بلاذرى . همان ، ج 2 ، ص 323 .
( 7 ) . ابن عبدربه . العقد الفريد ، دار احياء التراث العربى ، بيروت ، 1409 ه ، ج 1 ، ص 335 ، 337 .
( 8 ) . همان ، ص 332 .
( 9 ) . همان ، ص 335 .
( 10 ) . احمد بن محمد بن خالد البرقى . رجال البرقى ، مؤسسة القيوم ، ص 37 .