احتياط بايد كرد
( 8 ) - در روز : در همان روز و به كنايه مراد بر فور و در اندك زمان - معنى دو جمله : كار جنگ يكروزه انجام مىيابد ولى نمىدانيم كه فرجام كار چگونه خواهد بود ( شكست يا پيروزى )
( 9 ) - قاضى صاعد : مراد قاضى ابو العلاء صاعد ، نيز نگاه كنيد به صفحهء 706 شمارهء ( 6 )
( 10 ) - ديدند : مصلحت ديدند
( 11 ) - محضر : بفتح اول و سكون دوم و فتح سوم شهادتنامه ، صورت مجلس
( 12 ) - عقد كردند : منعقد كردند و به انجام رسانيدند
( 13 ) - نهاده است ( با وى ) : با او قرار گذاشته و شرط كرده است
( 14 ) - به كارى دارند : به خدمتى گمارند و مأمور كنند
( 15 ) - ان . . . : اگر خداى توانا و بزرگ خواهد
( 16 ) - چاشتگاه : هنگام چاشت يا بهره نخستين روز ، بامداد و يك حصه از چهار حصهء روز
( 17 ) - بوسهل : پردهدار و معتمد سباشى
( 18 ) - تركمانان سلجوقيان : تركمانان سلجوقى ، مطابقهء صفت جمع با موصوف جمع
( 19 ) - معنى جمله : گويا مقصود طرز جنگ تركمانان است كه به شكل « كراديس » يعنى دستههاى متفرق جنگ مىكردهاند نه برسم تعبيه ( نقل از حواشى مرحوم دكتر فياض )
( 20 ) - معنى جمله : تركمانان بيابانپروردهاند و به آن انس دارند
( 21 ) - بنده سباشى : چاكر شما سباشى ، سباشى ، عطف بيان بنده
( 22 ) - آويخت : درآويخت و جنگ كرد
( 23 ) - سامان : ترتيب و نظام و ساختن كار
( 24 ) - مايه : قوه و قدرت و بنياد و سامان
( 25 ) - جبايت : بكسر اول باج و خراج گرفتن
( 26 ) - عمال خداوند : بضم اول حاكمان پادشاه
( 27 ) - بر كار : مسلط بر امور ، صفت ، مسند
ص 760
( 1 ) - مغافصه : بضم اول ناگهان ، نيز نگاه كنيد به صفحهء 165 شمارهء ( 9 )
( 2 ) - معظم :
بضم اول و سكون دوم و فتح سوم بيشترين چيزى
( 3 ) - بگسسته بودند : يعنى از جمع جدا شده و بيرون آمده بودند . . . ( نقل از حواشى مرحوم دكتر فياض )
( 4 ) - مدد : بفتح اول و دوم نيروى پشتيبانى ( نيروى كمكى ) كه به يارى سپاهى فرستاده شود
( 5 ) - خوارج :
بفتح اول و كسر چهارم جمع خارجى بمعنى شورش و خروجكننده بر ضد دولت مسلمان - معنى جمله : كار اين شورشيان جز آنست كه تصور مىشد
( 6 ) - زخم : بفتح اول و سكون دوم ضربت - يك زخم مراد ضربهء مهلك و قاطع - منوچهرى فرمايد :
اگر بر جوشن دشمن زند تيغ * بيك زخمش كند دو نيمه جوشن
( نقل از لغتنامهء دهخدا )
( 7 ) - توقيع خداوند : صحه گذاشتن و امضاى پادشاه براى اجراى فرمان
( 8 ) - جزم : بفتح اول و سكون دوم استوار و محكم ، صفت فرمان
( 9 ) - تمام سلاح : داراى سازوبرگ تمام و مسلح كامل ، صفت مركب
( 10 ) - معنى جمله : ماهيانه و مواجب بنقد دريافت كردهاند ، جملهء حاليه
( 11 ) - باريك : دقيق - معنى جمله : مشكلى بسيار بزرگ و دقيق پيش آمده