ايمان بياوريم و در كنار تو باشيم ، بايد اين مردم فقير و بيچاره را كه گرد تو جمع شدهاند ، پراكنده سازى . « 1 » امّا خداوند متعال ارزش اين گروه از مردم را چنين گوشزد مىكند :
وَلَا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُم بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ مَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِم مِن شَيْءٍ وَمَا مِن حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِن شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ . ( انعام : 52 )
و كسانى را كه هر صبح و شام پروردگارشان را مىخوانند و جز جلب رضايت او را نمىخواهند ، طرد نكن ( و بدان ) كه چيزى از حساب آنان بر تو و چيزى از حساب تو بر آنان نيست كه آنان را از خود طرد كنى و در نتيجه از ستمكاران شوى . « 2 »
خواستهء مشركان با روح تعاليم پيامبران ، كه همانا برچيدن ظلم و بىعدالتى و تبعيض است ، مغايرت داشت . از اين رو ، پيامبر ( ص ) هيچگاه به خوشايند آنان ، مردم محروم و مستضعف را از خود دور نساخت و براى احقاق حقوق آنان از خودگذشتگيها نشان داد و حمايت از تودهء مردم را به عنوان يك ارزش در جامعه معرفى فرمود .
آن حضرت همواره با محرومان و مستضعفان و فقرا نشست و برخاست داشت . ابوذر مىگويد « پيامبر ( ص ) مرا به هفت چيز سفارش كرد و يكى از آنها دوست داشتن فقرا و مساكين و نزديك شدن به آنها بود . » « 3 » و نيز در حديث معراج آمده است كه پيامبر مىفرمايد :
« خداوند در شب معراج به من فرمود كه اى احمد ! محبت من ، دوست داشتن فقرا است . پس به ايشان نزديك شو و آنان را به خود نزديك گردان تا من تو را به خود نزديك كنم . . . « 4 » . »
پرسش
1 . دو جنبهء كرامت انسان را شرح دهيد .
2 . منظور از اصل آزادى و اختيار انسان در دعوت انبياء چيست ؟
3 . نمونههايى از اصل تعقل و خردگرايى در دعوت انبياء را برشماريد .
4 . اصل مساوات و برابرى در منطق پيامبران را توضيح دهيد .
5 . قرآن كريم دربارهء حمايت از محرومان و مردم فقير اطراف پيامبر ، چه توصيهاى به پيامبر ( ص ) فرموده است ؟
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 3 ، ص 465 ، چاپ صيدا ؛ تفسير قمى ، ج 2 ، ص 35 ؛ ترجمهء تفسير الميزان ، ج 13 ، ص 516 .
( 2 ) . و نيز ر . ك : كهف ( 18 ) ، آيه 28 .
( 3 ) . ر . ك . بحارالانوار ، ج 69 ، ص 388 .
( 4 ) . ارشاد القلوب ، ص 279 - 280 ، به نقل از الحياة ، ج 2 ، ص 28 .