خداوند به من وحى فرمود كه فروتن باشيد ، تا كسى بر كسى فخر نفروشد و كسى به كسى تجاوز و زورگويى نكند . « 1 »
و در فتح مكه فرمود :
خداى تبارك و تعالى به وسيلهء اسلام ، نخوت جاهليت و نازش به پدران و خاندانهاى جاهلى را از شما زدود . اى مردم ! شما از آدم هستيد و آدم از گل آفريده شد . بدانيد كه امروز بهترين شما نزد خداوند و گرامىترين شما در پيشگاه او پرهيزگارترين و فرمانبردارترين شما از اوست .
بدانيد كه عربيّت به پدرى نيست كه ( شما را ) به دنيا مىآورد . بلكه عربيت يك زبان است كه با آن سخن گفته مىشود . پس هر كس در كار و عمل كوتاهى كند ، شرافت خانوادگىاش او را به خشنودى خدا نرساند . « 2 »
بنابراين ، به سبب برابرى انسانها در خلقت ، همگان نزد خداوند برابرند و بايد از توهّم بى جا دربارهء برترى گروه و نژادى بر ديگران دورى جست .
5 . اصل حمايت از محرومان و مستضعفان
پيامبران براى هدايت همه انسانها برانگيخته شدندو تعاليم آنان مطابق فطرت انسانها بود .
از اين رو مردم محروم و مستضعف كه از فطرت و نهادى پاك برخوردار بودند و آمادگى بيشترى براى پذيرش حقايق داشتند ، به پيامبران ايمان مىآورند . در مقابل ، گروهى از مردم ، كه گرفتار انحرافات شديد اخلاقى و اعتقادى بودند ، نه تنها به پيامبران ايمان نمىآوردند ، بلكه در برابر آنان مىايستادند . بر اين اساس پيامبران همواره سراغ تودهء مردم رفتهاند كه به طور معمول زمينهء هدايتشان فراهم است . پيامبران ، تنها حاميان واقعى اين دسته از مردم بودهاند و به هيچ قيمتى دست از حمايت آنان برنداشتهاند . مخالفان حضرت نوح علت مخالفت خود را با آن حضرت پيروى تودههاى مستضعف جامعه از وى قلمداد كرده ، مىگفتند :
وَمَا نَرَاكَ اتَّبَعَكَ إِلَّا الَّذِينَ هُمْ أَرَاذِلُنَا بَادِيَ الرَّأْيِ . ( هود : 27 )
كسانى را كه از تو پيروى كردهاند ، جز گروهى اراذل سادهلوح مشاهده نمىكنيم .
يكى از سخنان مشركان مكه به پيامبر اسلام ( ص ) نيز اين بود كه اگر مىخواهى ما به تو
هامش
( 1 ) . ميزان الحكمه ، ج 9 ، ص 4551 .
( 2 ) . همان ، ص 4553 .