ضعف و شكستى در خود احساس نمىكرد .
اميرمؤمنان عليه السلام ، به مالك اشتر فرمان داد بر ميسرهء دشمن حمله كند . با يورش مالك به جناح چپ ، صفهاى لشكر درهم شكست و سپاهيان پا به فرار گذاردند .
باقى ماندهء لشكر ، همچنان از « شتر » و « شترسوار » دفاع مىكردند . به طور طبيعى حملات سربازان اميرمؤمنان عليه السلام نيز به اين نقطه متمركز گرديد . و يك جنگ شديد و خونين در اطراف « جمل » درگرفت . « 1 »
سرها بود كه از بدنها جدا مىشد ، دستهاى بريده بودكه در هوا پرتاب مىگشت و شكمها بودكه دريده مىشد با اين حال ، سپاهيان عايشه همچون سدّ آهنينى « جمل » را در ميان گرفته به سختى از آن دفاع مىكردند .
اميرمؤمنان عليه السلام ديد تا « شتر » برپاست جنگ نمىخوابد ؛ از اينرو خطاب به لشكر خود فرمود : شتر را پى كنيد كه با پى شدن شتر دشمن متفرّق مىشود « 2 » با فرمان امام عليه السلام شمشيرها بالا رفت و تيرها از هر سو به سوى « جمل » سرازير شد بگونهاى كه چوبههاى تير بر تمام اعضاى شتر فرو نشست .
كسانى كه افسار شتر را در دست داشتند و در حقيقت پرچمداران سپاه به حساب مىآمدند يكى از ديگرى از پاى در مىآمدند . اولين آنان « كَعْبِ بْنِ سُور » قاضى معروف بصره بود كه قرآنى به گردن آويخته بود ، در يك دستش عصا و در دست ديگرش افسار شتر را داشت . پس از او قريش پيشدستى كردند و افسار را به دست گرفتند و تا هفتاد نفر يكايك در اين راه جان دادند . پس از قريش به ترتيب ، « بَنى ناجِيَه » ، « بَنى ضَبّه » و « ازُدْ » افسار را در دست گرفتند و همگى به قتل دسيدند . و خلاصه به قول ابن زبير ، هر كس افسار را به دست مىگرفت بلافاصله كشته مىشد . « 3 »
اميرمؤمنان عليه السلام ، به همراه گروهى از ياران نَخَعىّ و هَمّدانى حمله را بر نقطهء مركزى شدّت بخشيد و دشمن را متفرّق ساخت و به « بُجَيْرِ » نخعى فرمود : اينك شتر را دسترس
هامش
( 1 ) - شرح ابن ابى الحديد ، ج 1 ، ص 258
( 2 ) - اعْقِروا الْجَمَلَ فَانَّهُ انْ عُقِرَ تَفَرَّقُوا تاريخ طبرى ، ج 4 ، ص 519
( 3 ) - تاريخ طبرى ، ج 4 ، ص 519 ، اسدالغابه ، ج 3 ، ص 308 و شرح ابن ابى الحديد ، ج 1 ، ص 265