درس 6 مخالفان حكومت / ناكثيناحزاب مخالف حكومت اميرمؤمنان عليه السلام
حضرت على عليه السلام در خطبهاى مخالفين حكومت خود را به سه دسته تقسيم كرده است : « 1 »
اصحاب جَمَل كه آنان را « ناكثين » ناميده است .
اصحاب صِفّين كه آنها را « قاسطين » خوانده است .
اصحاب نهروان ( خوارج ) كه از آنان به عنوان « مارقين » ياد كرده است .
از ويژگيهاى روحى « ناكثين » پول پرستى ، آزمندى و طرفدارى از تبعيض بود و سخنان اميرمؤمنان عليه السلام دربارهء عدل و مساوات ، بيشتر متوّجه اين جمعيّت است . « قاسطين » كه از « طُلَقاء » « 2 » ، بعضى از فراريان ، ناراضيان و كارگزاران عثمان ، تشكيل شده بودند ، داراى روحيّهء حيله گرى و نفاق بودند . آنها مىكوشيدند حكومت اميرمؤمنان عليه السلام را ساقط كنند و خود ، زمام حكومت اميرمؤمنان عليه السلام را ساقط كنند و خود ، زمام حكومت را در دست گيرند .
روحيهء دسته سوم ، روحيهء عصبيتهاى ناروا و خشكه مقدسيها و جهالتهاى خطرناك بود .
اينك - با رعايت اختصار - به معرفى و بررسى مواضع و اقدامات هر يك از گروههاى فوق در برابر حكومت اميرمؤمنان عليه السلام مىپردازيم .
الف - ناكثين
طلحه و زبير از دير زمانى ، آرزوى رسيدن به مقام حكومت بر جهان اسلام را در سر
هامش
( 1 ) - مراجعه شود به خطبه سوم نهج البلاغه كه مىفرمايد : « فَلَمّا نَهَضْتُ بِالامرِ نَكثْ طايفة و مرقت اخرى و قسط اخرون » البته قبل از على ( ع ) پيغمبر اكرم ( ص ) دشمنان امام را پيشبينى كرد و آنها را به اين نامها ناميد آنجا كه خطاب به على ( ع ) فرمود ؟ ؟ ؟ ؟ بعدى النّاكِثينَ و الْقاسِطينَ وَ الْمارِقينَ . شرح ابن ابى الحديد ، ج 1 ، ص 201
( 2 ) - طلقاء كسانى بودند كه در جريانفتتح مكّه به چنگ مسلمانان گرفتار شدند ، ولى رسول خدا ( ص ) همهء آنها را آزاد كرد وفرمود : « اذْهَبُوا انْتُم طُلَقاءُ »