« آنان جمعى هستند كه حقّ را يارى نكردند و به يارى باطل هم برنخاستند . » « 1 »
اينان عبارت بودند از : سعدبن ابى وقّاص ، عبداللَّه بن عُمَر ، حَسّانِ بْنِ ثابِتْ ، كَعْبِ بن مالك ، قُدّامَةِ بْنِ مَظْعُون ، مُغِيرَةِبْنِ شُعْبَه و چند نفر ديگر . « 2 »
اينان براى توجيه عمل خود عذرهاى بيجايى مىتراشيدند ، مثلًا به سعد وقاص وقتى پيشنهاد بيعت شد گفت : تا همه مردم بيعت نكنند من بيعت نمىكنم . « 3 »
آنان افرادى بودندكه مىدانستند اميرمؤمنان عليه السلام با حقّ است و حقّ با او ، و از هر جهت بر ديگران برترى دارد ، ولى هواهاى نفسانى و غرور آنان باعث شد از حقّ فاصله گيرند .
امير مؤمنان عليه السلام آنها را به حال خود گذاشت و مجبور به بيعت نكرد . البته آنان - بويژه سعد بن ابى وقاص و عبداللَّه بن عمر - بعدها پشيمان شدند .
امتيازات بيعت اميرمؤمنان عليه السلام
بيعت اميرمؤمنان عليه السلام در روز جمعه ، 25 ذى الحجة ، سال 35 هجرى انجام گرفت و داراى امتيازاتى بودكه برخى از آنها را مىآوريم :
1 - امير مؤمنان عليه السلام براى استحكام پايههاى حكومت آينده ، مردم را در انتخاى رهبر آزاد گذارد و به آنان فرصت داد تا در اين مورد كاملًا بينديشند ، آنگاه آگاهانه ، زمامدار آينده را انتخاب كنند .
2 - بيعت اميرمؤمنان عليه السلام همگانى بود و به صورت يك پيشنهاد عمومى مطرح شد ، بر خلاف جريان بيعت خلفاى پيشين كه پيشنهاد بيعت در آغاز ، عمومى نيود ؛ بلكه بيعت ابوبكر ، به قول عمر ناگهانى و بر خلاف انتظار ( فَلْتَهً ) انجام گرفت ، و تنها از طرف دو نفر مانند عمر و ابوعبيده پيشنهاد بيعت مطرح شد .
خلافت عمر نيز بودن پيشنهاد مردم و با نصب ابوبكر انجام گرفت . خلافت عثمان نيز از
هامش
( 1 ) - استيعاب ، ج 3 ، ص 55 « اولئِكَ ؟ ؟ ؟ ؟ واعَنِ الْحَقِّ وَ لَمْ يَقُومُوا مَعَ الْباطِلِ »
( 2 ) - مروج الذهب ، ج 2 ، ص 353
( 3 ) - تاريخ ابنابى الْفِداء ، ج 1 ، ص 171 و انْسابُ الاشْرافِ بلاذرى ، ج 2 ، ص 207