تفاوتهاى دو خطبه
با توجه به نكاتى كه نگارنده محترم در كتاب به آنها پرداخته است ، در بحث تفاوتهاى دو خطبه مىتوان اجمالًا به نكات زير اشاره نمود :
1 . حضرت زهرا ( س ) خطبه اول را در حال سلامت ، در مسجد پيامبر ( ص ) و با حضور مردان مهاجر و انصار ايراد فرمود اما خطبه دوم در بستر بيمارى و درون خانه در برابر زنان مهاجر و انصار ايراد شد .
2 . هر دو خطبه آهنگى رسا و كوبنده و قاطع دارند اما آهنگ خطبه دوم كوبندهتر و دردناكتر و غمانگيزتر است .
3 . در خطبه فدك تمام سخن از توحيد و مبدأ و معاد و فلسفه احكام و حوادث دوران بعثت پيامبر و بركات وجود او و مسئله غصب خلافت و سرنوشت آينده مسلمين است . ولى در خطبه دوم سخنان او فقط بر محور خلافت و امامت دور مىزند . « 1 »
نقد و نظر
محقَق است كه آنچه از انديشه و قلم صاحب نامى تراوش كند ، براى مخاطب عام ، لغزشناپذير و تهى از نقص تلقى شده و براى مخاطب خاص با پذيرش درجاتى از تسامح ، محتمل الخطا .
از اين رو بزرگان اهل قلم و خبرگان عرصه تفكر و انديشه همواره بايستى اين هر دو - صورى نگرى عوام و باريك بينى خواص - را مدّ نظر قرار داده و بهعنوان يك اصل در نگارش خويش لحاظ نمايند .
از آنجا كه پرهياهوترين و حساسترين مسائل بشرى به مقدسات انسان بازمىگردد ، عالمان مسائل قدسى بيشترين مسئوليت را در هدايت قلم خويش بر عهده دارند .
هامش
( 1 ) - خلاصه مباحث صفحات 211 تا 215 كتاب .