پيشگفتار
سخن پژوهشگاه
1 - علامه اقبال لاهورى ، انديشمند ، عارف و شاعر بزرگ مسلمان با اينكه به ظاهر شيعه نيز نبوده است ، شعر مشهور و بلندى در ستايش حضرت زهرا ( ع ) دارد كه در مقام مقايسه آن حضرت با حضرت مريم سروده و بخشى از آن چنين است :
مريم از يك نسبت عيسى عزيز * از سه نسبت حضرت زهرا عزيز
نور چشم رحمة للعالمين * آن امام اولين و آخرين
بانوى آن تا جدار هل اتى * مرتضى مشكلگشا شير خدا
مادر آن مركز پرگار عشق * مادر آن كاروانسالار عشق
آن يكى شمع شبستان حرم * حافظ جمعيت خيرالامم
تا نشيند آتش پيكار و كين * پشت پا زد بر سر تاج و نگين . . .
و اما انديشمندى ديگر از ديار خودمان ، زنده ياد شريعتى پا را از اين اوج هم به حق فراتر نهاده و گفته است كه هرچند آن بانوى بزرگ دختر پيامبر و مام حسنين و همسر حيدر ( ع ) است اما او به خودىِ خود باب نجات و چراغ هدايت و منبع سرشار ديگرى است و خلاصه « فاطمه ، فاطمه است » و گرنه پيامبر ، دختران ديگر هم داشته ، چنان كه ائمه ديگر هم مادران گرامىاى داشتهاند و على ( ع ) هم همسران ارجمندى ديگر ، اما هيچيك فاطمه نبودهاند .
2 - از اينرو بس شورانگيز و شعورآفرين است پژوهش و نگارش در باب اين بانوى برگزيده اسلام ، و چه شكوهمند است آشنايى با معصومى كه خود مادر يازده معصوم ديگر است ، و چه مبارك آغازى است معرفى آثار و ارجاع به منابع معتبرى كه درباره شخصيت معنوى - عبادى ، سياسى و اجتماعى يگانه بانوى تمام عصرها و تمام نسلهاست ؛ كسى كه الگوى كامل انسانيت و زن بودن و مادر بودن است ، و چه ژرف است اين اقيانوس بيكران عفت و پاكدامنى و چه شگرف است اين عظمت بىپايان و چه بسيارند غواصان معناى در طول تاريخ و در گستره سرزمين اسلام كه در بحر وجود آن واسطه فيض غوص كرده و به نسبت ظرفيت وجودى خويش از او بهره جسته و به قدر رفع تشنگى از درياى علم و حلم او سيراب گشتهاند !
3 - فاطمه بزرگ بانويى بود كه به فرموده پيامبر ( ص ) ، خدا بواسطه غضبش