مىخواهد به آموزشهاى امام در زمينهء اجتماعى آگاهى پيدا كند بايد به ( رسالهء حقوق ) مراجعه كند . ممكن است پارهاى از مسائل رسالهء حقوق بديهى باشد به دليل آنكه ما ، در زندگى خود از بعضى ارزشهاى موروثى در زمينهء محبّت و دوستى و صلهء رحم برخوردار هستيم ولى ، نگارش رسالهء حقوق در زمان امام ، به منزلهء مبارزه با بحرانى اجتماعى بود كه مسلمانان با آن درگير بودند .
امّا در چارچوب بحران سياسى مىتوان گفت كه امام ( ع ) ، به جنبشهاى سياسى ايمان داشت و آنها را پشتيبانى مىكرد . طلايهدار اين جنبشها قيام سليمان بن صرد ، يكى از اصحاب كهنسال رسول اللّه ( ص ) بود .
سليمان بن صرد ، دست پروردهء مكتبى و حقيقى امامان معصوم ( ع ) بود . وى در حالى به رهبرى و مبارزه ايثارگرانه پرداخت كه سنّش از 88 سال گذشته بود .
برخى تصوّر مىكنند كه اقدام ايثارگرانهء پيرمردى در اين سن و سال كه در شرف مرگ قرار دارد امرى طبيعى است و همان بهتر كه وى شهادت در راه خدا را ترجيح دهد . ولى ، در واقع اين چنين نيست و اين سخن نادرستى است ، زيرا انسان هرچه پيرتر مىشود بنا به طبيعت انسانى ، وابستگىاش به زندگى بيشتر مىشود .
يشيب ابن آدم و تشبّ فيه خصلتان : الحرص و طول الأمل « * » . ولى سليمان بن صرد آنچنان كه ان شاء اللّه در مباحث بعدى خواهيم گفت ، وضع ديگرى داشت .
پىنوشتها :
( 1 ) - فتوح البلدان ، ص 265 .
( 2 ) - مقصود زميندارانى است كه اراضى بسيارى را در اختيار داشتند .
( 3 ) - فخرى ، ص 163 .
( 4 ) - بحار الانوار ، ج 46 ، ص 91 .
( 5 ) - علل الشرايع ، ص 88 .
( 6 ) - ارشاد ، ص 273 .
( 7 ) - خصال ، ج 2 ، ص 100 .
( 8 ) - بحار ، ج 46 ، ص 99 .
( 9 ) - احتجاج ، ص 172 .
هامش
( * ) بنى آدم پير مىشود در حالى كه دو خصلت در او جان مىگيرد : حرص و آرزوى زياد .