بحران مدنيّت جامعه
دانستيم كه زندگى امامان معصوم ( ع ) تنها شكل سياسى نداشته است ، زيرا حيات بشرى كليّتى است تجزيه ناشدنى ، سياست با اجتماع پيوند دارد و اجتماع با اقتصاد و اقتصاد با اخلاق و اخلاق با فرهنگ و انديشه ، همچنان كه فرهنگ و انديشه نيز به سهم خود با ساير ابعاد زندگى انسان در ارتباط است . در اين زمينه مايليم ابعادى از زندگى حضرت زين العابدين ( ع ) را بررسى كنيم .
وضعيّت عمومى حكومت اسلامى ، در زمان امام على بن الحسين ( ع )
در زمان امام زين العابدين و بويژه در روزگار امامت ايشان ، وضعيّت عمومى حكومت اسلامى از يك بحران حادّ مدنيّت رنج مىبرد ، اين بحران نه تنها سرنوشت امّت اسلامى را تهديد مىكرد بلكه ، ممكن بود به نابودى آن منجر شود . در چنين موقعيّتى امام زين العابدين ( ع ) لازم بود كه به بررسى اين بحران بپردازد . طبيعة اين بررسى براى امام جنبهء شخصى نداشت بلكه ، به اين اعتبار صورت مىگرفت كه ايشان پيشرو مكتب در ميان امّت اسلامى بودهاند امّتى كه امثال سليمان بن صرد ، مختار ، سعيد بن جبير ، مسيب ، زهرى و ديگران را در ميان خود جاى داده بود . مقصود از بحران ، بحرانى است كه تمامى ابعاد زندگى امّت را در برمىگرفت . بحرانهايى كه امّت اسلامى را در بر گرفته بود ، عبارتند از :
1 - بحران سياسى