صحيفهء سجاديه ، زبور جنبش مكتبى
صحيفهء سجّاديه ، اساس انديشهء انقلابى را تشكيل داده و امّت اسلامى نيز نياز به تكيهگاهى كامل و انقلابى داشته است . نياز امّت ، در آن هنگام سخن و يا اشعار كينه برانگيز و عواطف لحظهاى و زودگذر نبود ، بلكه ، به يك نظريهء كامل و انقلابى نياز داشته است . امام زين العابدين ( ع ) اين نظريه را تنها در صحيفهء سجاديه - كه چكيدهء اصول تربيتى امام ( ع ) است - تبيين نكرده بلكه خود امام زبور ناطق بوده است . ما مىتوانيم ادّعا كنيم كه امام ، در زندگى خود به تربيت ده هزار انسان پرداخته و همگى ايشان را به جامعه تحويل داده است ، اين عمل كه مستقيما به دست فردى چون امام انجام پذيرفته ، بزرگترين رقم را در حدّ امكان نسبت به امور تربيتى انسان آن هم با اشراف كامل ، تشكيل مىدهد .
هرآنچه امام زين العابدين ( ع ) بدان عمل كرد متعاقب آن به ترتيب حضرات : باقر و سپس صادق و رضا و جواد و نقى و عسكرى و حجّت ( ع ) نيز بدان پرداختند .
در اينجا سؤالى پيش مىآيد كه از طرف برخى مطرح مىشود :
چرا امام همهء تلاش خود را در سياست به كار نبرد ؟
در پاسخ به اين سؤال بايد گفت كه : جنبش مكتبى به هرمى مىماند كه امام در رأس اين هرم قرار دارد و قاعدههاى اين هرم از گروههايى تشكيل شده است كه ، مشغول فعّاليتهاى مختلفى هستند و تمام نيازهاى جامعه را بر مىآورند . فقه ، علوم ، سياست و انقلاب تماما مورد نياز امّت بوده است و امام زين العابدين ( ع ) براى هر ركن ، گروهى مناسب آماده مىكرد كه بتواند وظايفى را كه به آن گروه محوّل شده است انجام دهد . اين نهايت نيروى يك رهبر است زيرا ، اين رهبر توانست يكى را براى فعّاليتهاى سرّى و ديگرى را براى جنبشهاى علنى و سوّمى را در زهد و تقوا و . . . تربيت كند .
مدرسهء ائمّه ، رهبران امّت را بيرون مىدهد
امامى كه ، امثال سعيد بن جبير و مسيب را تربيت مىكند و فردى كه مىتواند زيد بن على و محمّد بن على را پرورش دهد ، شايسته است كه رهبر ما باشد و جا دارد كه به عنوان واسطهء بدون نقص و نمايندهء حقيقى قانون الهى ، تلقّى شود . امام زين العابدين ، محمّد باقر را تربيت كرد كه به زودى تاريخ زندگى ايشان را نيز خواهيم آورد . اين امام ، از طرف ديگر به تربيت پسرش « زيد » پرداخت ، فردى كه سلسله جنبان انقلابهاى اسلامى در تاريخ به شمار مىرود و اغلب انقلابهاى