بايد متوجّه باشيم كه تغيير سياست فقط با تغيير حاكم امكان ندارد ، اگرچه تغيير حاكم نيز تا زمان دگرگونى گروهى از امت تحقّق نمىيابد ، گروهى كه از نظر كيفى و كمى برتر از ديگرانند . در اينجا سؤال مىكنيم : ساقط كردن يك حاكم فاسد چگونه امكانپذير است ؟
چگونه مىشود يك حاكم تغيير كند ؟ و چگونه مىشود او را تغيير داد ؟
براى سقوط يك حاكم فاسد
چطور امكان داشت ، هيتلر را تغيير مىدادند و فرد ديگرى را جاى او مىنشاندند ؟ تغيير هيتلر ، زمانى امكان داشت كه مردم آلمان ، خود تغيير مىيافتند يا گروه زيادى از مردم ، دگرگون مىشدند و در جهت عزل او گام برمىداشتند و يا اينكه گروه اندكى از مردم آلمان به شكل ريشهاى و اساسى متغيّر مىگرديدند و بر ضد هيتلر و تعصّب وى ، وارد كارزار مىشدند .
بنابراين ، نخست بايد امّت متحوّل شود و به دنبال اين تحوّل ، حاكم تغيير كند . اين سخن ، ميزان ارتباط بين امّت و حاكم ، و ارتباط بين سياست و اقتصاد را بر ما روشن مىسازد و در نتيجه وحدتى كامل براى انسان ترسيم مىكند و از جامعه ، وحدت متكاملى به دست مىدهد كه با عوامل اجتماعى ، اقتصادى ، دينى ، و اخلاقى و سياسى تأثير و تأثّر متقابل دارند .
صفات تودهها در نظامهاى سياسى ايشان منعكس مىشود
امامان معصوم ( ع ) رسالت بزرگى را به دوش مىكشيدند كه تغيير نظامهاى حكومتى ، جزئى از آن را تشكيل مىداد و لكن ، اجزاى ديگرى كه ناظر بر سازندگى امّت اسلامى و پرداختن به تمدّن بوده ، از اهميّت كمترى برخوردار نبوده است . بنابراين ، از جمله رسالتهايى كه ائمّه ( ع ) بر عهده داشتند نشاندن تخم آزادگى ، در جان تودههاى امّت بوده است .
افشاندن بذر آزادگى از اهداف رسالت است
انسان ، دوستدار آزادگى است ولى ، عوامل استثمار و بردگى و غل و زنجيرهايى كه بر جانهاى آدمى نهاده و جمع شده است ، مانع آن مىشود كه دل ، عشق به آزادگى را احساس كند .
بعضى اوقات انسانى كه دوستدار آزادگى است به فردى كه خواهان بندگى و بردگى است ، تبديل مىشود . « ابراهام لينكلن » بردگان ايالات متّحدهء آمريكا را در جنگ معروف بين شمال و جنوب ، آزاد كرد و بردهدارى را از قانون اساسى زدود ، بدين ترتيب بردگانى كه پيش صاحبان سفيدپوست خود ، در كارخانهها و زمينها و امور بازرگانى ايشان مشغول كار بودند ، به سوى يك زندگى آزاد ،