اوّل : دلايل امامت را بيان مىكند .
دوّم : وضعيّت جنبش مكتبى را ترسيم مىكند ، اين وضعيت را مىتوان از اين جمله دريافت « وى - امام جواد ( ع ) - فردى است كه گروهى از مردم قايل به امامت اويند و ادّعا مىكنند كه او براى خلافت شايستهتر از معتصم است .
سوّم : روش حكومت را در رويارويى با جنبش مكتبى روشن مىكند به گونهاى كه حكومت ، چارهاى جز مسموم كردن رهبر اين جنبش نمىيابد .
اين جنبش از طريق گروهى از فقها و علما و رهبران آن ، در نقاط مختلف سرزمين اسلامى انتشار يافته بود و پس از مشكلات و سختيهايى كه در طول روزگار سياه خلفاى جور با آنها داشت ، توانست در ميان امّت ريشه دواند . دلايل امامت ايشان ، چون خورشيد درخشان آشكار شد و اين چنين بود كه تشيّع در زمان امام جواد ( ع ) به بلوغ رسيد و اين ايدئولوژى توانست در اعماق جان امّت جاى گيرد . مردم در مقابل امام ( ع ) تسليم محض بودند . مسألهء عمر يا طول قد يا جثه يا ريش سفيد يا اصولا داشتن ريش مطرح نيست . امام ( ع ) در آن زمان هنوز ريشى در نياورده بود زيرا ، سن ايشان از يازده سال تجاوز نمىكرد و همين مسأله بيانگر اعتقاد به غيب در انديشهء مكتبى است . بنابراين اعتقاد ، خداوند رابطهء مستقيمى با امّت دارد كه اين رابطه به وسيلهء ائمّهء معصومين ( ع ) ، چه در زمان حيات و چه در زمان غيبت ايشان صورت مىپذيرد .
سن حضرت حجّت ( ع ) هنگام انتقال امامت به ايشان از همهء ائمّهء كمتر بود . عمر ايشان ، در آن زمان از پنج يا چهار سالگى تجاوز نمىكرد ولى در همين زمان به علم گذشته و آينده احاطه داشت و در همين زمان غيبت حضرتش آغاز شد و خداوند زندگى ايشان را تا به امروز ادامه داده است . همهء اين مسائل امورى غيبى هستند كه ما بدانها اعتقاد داريم و براى اثبات آن ، به كتاب خدا و سنّت استشهاد مىكنيم و عقل نيز نمىتواند اين حقايق را انكار كند .
هرگاه تاريخ را مورد بررسى دقيق قرار دهيم ، درمىيابيم كه اين مرحله امتحانى براى امّت اسلامى بوده است تا از اين طريق دوستى امّت نسبت به رهبرى امامان معصوم ( ع ) و ميزان اخلاص عقيدتى ايشان به ثبوت برسد . از طرفى ، اين مرحله به شكل تدريجى ، زمينهساز مرحلهء غيبت نيز بود ، مرحلهاى كه امام حجّت ( ع ) انجام آن را بر عهده داشت . تنها كسانى مسألهء غيبت را مىپذيرند كه خداوند قلوب ايشان را آزمايش كرده باشد و آنها نيز در دفاع از حريم الهى اخلاص نشان داده باشند .
اعضاى جنبش مكتبى بايد بكوشند تا قلبا به مسألهء غيبت اعتقاد يابند . اين درست است كه دربارهء حضرت حجّت ( ع ) احاديث متواترى از رسول اكرم ( ص ) نقل شده است ولى ، شنيدن حديث
امامان شيعه و جنبشهاى مكتبى ( فارسي ) — صفحة 299
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٢٩٩