استفاده مىكرد آن هم بدون آنكه حكومت را به رسميّت بشناسد ، يا در برابر آن خضوعى داشته باشد بلكه برعكس ، امام موضعى مخالف داشت ، براى مثال يك بار امام ( ع ) در خانه نشسته بود كه « دعبل خزاعى » كه از شاعران مخالف و مبارز به شمار مىآمد ، وارد خانه شد . وى با آنكه براى پنهان ماندن از مأموران حكومت ، سالها در صحراها و بيابانها زندگى مىكرد ، با اين وجود به حضور امام ( ع ) رسيد و شعرى را براى ايشان سرود :
چه خالى ز جنبنده شد خانهء آل ختم رسولان * كه آواى تدريس قرآن
در آن موج مىزد شبان - روزهاى فراوان * و اكنون چه پهناى ويران و خالى زجنبدهاى بود
محل نزول ملائك ، به وحى الهى * هدايتگه مؤمنان و عبادتگه عابدان زمانه ،
چه ويرانهاى بود آن پهنهء ريگزاران « * »
و در شعر ديگرى فساد و تباهى حكومت را بيان مىكند . معناى اين سخن آن است كه امام رضا ( ع ) قبل از آنكه حكومت از وجود ايشان سودى ببرد ، ايشان از آزادى خود بهرهبردارى مىكرد .
قسمتى از زندگى امام رضا ( ع ) را بيان كرديم و قسمت ديگرى از زندگى ايشان باقى مانده است و آن عبارت است از : بعد جهاد فكرى ، كه امام ( ع ) در طول زندگى خود پيوسته به آن مىپرداخت و به زودى پيرامون آن سخن خواهيم گفت ، اگرچه سخن ما تنها صفحهاى از صفحات درخشان زندگى اين امام همام خواهد بود .
پىنوشتها :
( 1 ) - بحار الانوار ، ج 49 ، ص 142 .
( 2 ) - همان مأخذ ، ج 49 ، ص 49 . به نقل از « مسكويه » صاحب : حوادث الاسلام .
( 3 ) - بحار الانوار ، ج 49 ، ص 129 .
( 4 ) - همان مأخذ ، ج 48 ، ص 131 .
( 5 ) - همان مأخذ ، ج 49 ، ص 113 .
هامش
( * ) اين ترجمه را از ترجمه قصيده تائيد دعبل خزاعى ، نوشته عزيز اللّه جامى مشهدى گرفتهايم .