جدا بوده است . قبلا به روش امام موسى بن جعفر ( ع ) اشاره كرديم و گفتيم كه شيوهء امام در بالا بردن بينش و آگاهى و متمركز كردن ايثار و جهاد امّت خلاصه مىشد . امام سعى داشت امت را به سطحى برساند كه توانايى به دست گرفتن حكومت را بيابند .
امام موسى بن جعفر ( ع ) مىتوانست با قربانى كردن برخى از اصول و ارزشهاى خود به حاكميّت برسد ولى دور باد كه امامى چنين كند . حضرت خواهان رسيدن به هدفى بود و طبيعة براى رسيدن به اين هدف به ابزارى نيز نياز داشت ، از نظر امام وسيله نيز بايد ماهيّت هدف را مىداشت ، هدف و وسيله هر دو بايد در چارچوب مكتب و نيز از ارزشها و روشهاى صحيح برخوردار باشند ، به همين سبب امام خود را قربانى كرد ، حضرت آنقدر در زندان ماند تا سرانجام به شهادت رسيد . من شخصا با كسانى كه فاجعهء امام موسى بن جعفر ( ع ) را تنها وسيلهء اندوه و گريه مىدانند موافق نيستم ، كسانى كه براى كشف حقيقت گامى فراتر بر نمىدارند . حقيقت ، عبارت از آن است كه امام موسى بن جعفر ( ع ) همچون حسين ( ع ) امام بود و هر دوى آنان به شهادت رسيدند ، يكى با سمّ و ديگرى با شمشير .
امام حسين صرفا مظلومى به شمار نمىآيد كه به شهادت رسيده باشد ، بلكه امام با شهادت خود توانست نظام را دگرگون و واژگون كند و حكومت اموى را از ميان ببرد ، امام موسى بن جعفر ( ع ) نيز پس از آنكه در زندان بغداد به شهادت رسيد توانست با شهادت خود ، خويشتن و ساير ائمّهء پس از خود و يا به عبارت ديگر خلافت شرعى را به حكومت وقت تحميل كند .
مأمون عبّاسى كه زيركترين خليفهء عبّاسيان به شمار مىآيد حضرت على ( ع ) را در روايت حماسى يا ساير نامههاى خود چنين توصيف مىكند :
« امير همگان بود و هيچكس بر او امارتى نداشت ، سختگيرترين افراد نسبت به مشركان بود ، جهاد او در راه خدا و فهم او در دين خدا از همه بيشتر بود ، بيش از ديگران كتاب خدا را تلاوت مىكرد و نسبت به حلال و حرام داناترين مردم بود ، او صاحب ولايت در غدير خم است و همو بود كه پيامبر اكرم ( ص ) در حق او چنين فرمود : نسبت تو به من چون نسبت هارون به موسى است مگر آنكه پس از من پيامبرى نخواهد آمد ، او پرچمدار جنگ طائف بود . » 2
مأمون مرد سياست و حكومت بود و ابدا براى دين و ارزشهاى دينى بهايى قايل نبود ، ولى همو در حالى كه على بن موسى الرضا ( ع ) در مدينه بود نامهاى براى آن حضرت مىفرستد و او را به پايتخت خود يعنى « خراسان » دعوت مىكند و از امام مىخواهد كه حكومت به ايشان منتقل شود .
امامان شيعه و جنبشهاى مكتبى ( فارسي ) — صفحة 245
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٢٤٥