تخطي إلى المحتوى الرئيسي

امامان شيعه و جنبشهاى مكتبى ( فارسي ) — صفحة 236

مساهمون:

ص٢٣٦
مىكنند كه اسماعيليه اعتقادى به نماز و روزه و حجّ ندارند ولى در واقع سخن اسماعيليه آن بود كه كافى نيست فردى نماز بخواند ولى دوستدار ائمّه نباشد بدين معنا ، كه هيچ‌كس نمىتواند ابعادى از مذهب را بپذيرد و ابعاد ديگرى را كنار گذارد ، پوستهء مذهب را بپذيرد و مغز آن را ناديده بگيرد ، به وجوب نماز اعتقاد داشته باشد ولى در همين زمان مانعى نداشته باشد كه از هارون الرشيد يا مأمون عبّاسى يا افرادى از اين قماش پيروى كند و به قتل و غارت مردم بپردازد . اسماعيليه در اين مسائل با ساير مسلمانان اختلاف داشتند زيرا ، اسلام مذهبى سطحى و قشرى نيست ، نماز تنها به جا آوردن ركعات نيست بلكه نماز حقيقى پيروى از تمامى اسلام است . حجّ و زكات نيز چنينند . ممكن است فردى 50 بار به حجّ رود ولى اگر در همين وقت مأموريتى در كار مهم مذهبى بيابد آن را نپذيرد ، پس چنين حجّى هيچ سودى براى او نخواهد داشت ، حجّ صحيح آن است كه او خود را براى برپايى احكام و نيز در راه خدا آمادهء كار و كوشش كند . حجّ صرفا طواف كعبه نيست بلكه انسان مأمور به رفتن مكّه و طواف كعبه شده است تا از كعبه به قصد فرمانبرى خدا الهام گيرد يعنى ، در اين هنگام مطمئن شود كه حجّ براى نزديكى به خداست نه براى نزديكى مشتى سنگ . و نزديكى به خدا از طريق انجام واجباتى صورت مىپذيرد كه تبليغ و جهاد در راه خدا نيز از جملهء آنهاست . چرا سعى بين صفا و مروه مىكنيم ؟ مفهوم « سعى » همان حركت و جنبش و تلاش است . و همچنان كه هاجر در راه خدا پوييد و كوشيد ، ما نيز بايد در راه خدا به تلاش بپردازيم . ما هرگز تنها سعى بين صفا و مروه نمىكنيم بلكه ، اين عمل آموزشى نفسانى است تا بعدا در راه اداى واجبات و وظايف مكتبى خود بكوشيم . اين است مفهوم صحيح مذهب ، و اسماعيليه نيز هنگامى كه چنين تفسيرى از دين به عمل مىآوردند در واقع هيچ‌گونه خطايى را مرتكب نمىشدند . ما به صحّت تفسير اسماعيليه از دين اعتراف داريم و معتقديم كه جنبش آنها عملا يك جنبش « باطنى » به شمار مىآيد ولى ما اين سخن را نمىپذيريم كه اسماعيليه واجبات شرعى و حدود الهى را نفى مىكردند يعنى اعتقادى به وجوب نماز و زكات و حجّ و احكام شرعى ديگر نداشتند و اطاعت از امام خود را كافى مىدانستند زيرا اسماعيليه به چند دليل چنين نبودند : اولا : « قرامطه » گروه تندرويى به شمار مىرفتند كه از اسماعيليه منشعب شده بودند . افراد اين جناح تندرو در جنبش اسماعيليه ، حدود 200 سال بر « بحرين » حكومت كردند ، آنها نماز و حدود شرعى خاصّ خود را رعايت مىكردند ، اگرچه افراد مكتبى ، نماز جمعه را جز با امام برپا نمىداشتند ولى قرامطه به اعتراف مورّخان ، نماز جمعه را بدون حضور امام هم برپا مىداشتند .