مىآمدهاند . فرزند او ابان دانشمندى بود كه قرآن را از حفظ داشته است . بعيد نيست كه برادر ابان ، عبد اللّه در فن نگارش معلّم بوده باشد ، وى در اثناى خدمتگزارى امام شنيدههاى خود را از ايشان ثبت مىكرد . به نظر مىرسد ، تلاش عبد اللّه منحصرا در نوشتن احاديثى بوده كه از امام جعفر صادق ( ع ) مىشنيده است و هيچ نشانهاى در دست نيست كه دلالت بر آن داشته باشد كه عبد اللّه در جنبشى الحادى دست داشته است .
ما ترديدى نداريم كه جنبش كنونى اسماعيليه در طول تاريخ از خط اصيل خود منحرف شده است .
همچنان كه ترديدى نداريم ، زيديه نيز از خط اصيل خود منحرف شده است چنانكه ترديدى نيست بسيارى از گروههاى دوستدار اهل بيت از خط صحيح مكتبى خود منحرف شدهاند ، خطّى كه ائمّهء معصومين ( ع ) آن را ترسيم كردهاند .
اما بايد توجه داشته باشيم كه انحراف هر نهضتى از خط اصيل خود ، دلالت بر آن ندارد كه اين نهضت از اساس منحرف بوده است همانطور كه از انحراف كنونى مسلمانان نمىتوان اين نتيجه را گرفت كه مسلمانان از آغاز منحرف بودهاند يا مذهب رسالت از اساس منحرف بوده است ، همچنان كه نمىتوانيم از انحراف نصارا و يهود ، دليلى مبتنى بر انحراف ريشهاى اين دو مذهب كه از مذاهب وحى و رسالتند ، ارائه دهيم .
اصولا واگذارى سرپرستى فرزند اسماعيل به ميمون قدّاح از جانب امام صادق ( ع ) نشانگر آن است كه جنبش اسماعيليه نهضتى بوده كه از ابتدا اهداف سياسى معين و صحيحى را تعقيب مىكرده است .
جنبش اسماعيليه و اشراف ائمّه
گاهى اين سؤال مطرح مىشود : چرا امامان معصوم ( ع ) و پيشاپيش ايشان امام موسى بن جعفر ( ع ) در آن زمان به برپايى يك جنبش سياسى و ادارهء مستقيم جناحهاى مختلف آن اقدام نكردند ؟ قبلا پاسخ اين سؤال را داديم و گفتيم كه ائمّهء ( ع ) رهبرى ابعاد مختلف نهضت چون بعد فرهنگى ، اقتصادى ، اجتماعى ، اخلاقى ، علمى و فقهى به اضافه جنبشهاى سياسى را به عهده داشتند . از نظر ادارهء جامعه مسلمين نيز صحيح نبود ، امامى به عظمت ائمّهء ما كه خواهان اصلاح همهء تباهيهاى جامعه بودند مستقيما به امور جزئى بپردازند زيرا ائمّهء هداة كانون ارشاد امّت اسلامى و منبع نورافشانى و معارف امّت به شمار مىآمدند ، اين بزرگواران شخصيّتهايى بودند كه در طول تاريخ مظاهر علم و زهد و تقوا و جهاد ، تلقّى مىشدند . ائمّه ( ع ) در زمانى كه بسيارى از فرزندان