تكامل جنبش اسماعيليه
امام جعفر بن محمّد صادق ( ع ) پس از مرگ پسر بزرگش اسماعيل وفات كرد . هنگام وفات امام ، محمّد پسر اسماعيل 16 ساله بود . امام جعفر صادق و محمد باقر ( ع ) غلامى داشتند ، نام اين غلام « ميمون قدّاح » بود ، وى در رشد جنبش اسماعيليه در تاريخ نقش بارزى ايفا كرده است زيرا امام صادق ( ع ) پرورش نوهاش محمّد بن اسماعيل را به عهدهء او گذارده بود .
ميمون قدّاح از ياران امام باقر ( ع ) و پس از آن از طرفداران امام صادق ( ع ) به شمار مىآمد ، وى روايتهاى زيادى از اين دو امام نقل كرده است . ميمون قدّاح بازرگان بود ( و همانطور كه در سابق يادآور شديم ) قبلا نقش بازرگانان را در جنبش مكتبى ايفا كرده بود . نقش ميمون قدّاح آنقدر مهمّ بود كه برخى از مورّخان او را مؤسّس حقيقى جنبش اسماعيليه تلقّى كردهاند . طبق بعضى از روايات ميمون قدّاح زمانى شروع به گرفتن بيعت براى محمّد بن اسماعيل كرد كه سنّ محمّد از 16 سال تجاوز نمىكرد . مردم گرد او جمع شدند و محمّد بن اسماعيل را نامزد رهبرى خود كردند ، محمّد مدّتى در مدينهء منوّره بود تا آنكه هارون الرشيد به حكومت رسيد . هارون امام موسى بن جعفر ( ع ) را به زندان افكند و پس از آن دستور دستگيرى محمّد را صادر كرد . بهانهء او براى دستگيرى محمّد آن بود كه وى مردم را به سوى خود دعوت مىكند و اينكه او با جمع كردن هواداران خود و گردآورى اموال ، تصميم شورش عليه حكومت را دارد ، لذا محمّد مخفيانه از مدينه خارج شد و از اين شهر به آن شهر آمد و شد مىكرد . او با داعيان خود از مدينه به « رى » رفت زيرا حاكم رى « اسحاق بن عبّاس فارسى » از اسماعيليان اصيل بود ، وى سپس روانهء « نهاوند » شد و